فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نبود مشارکت پایدار جوامع روستایی در طرح­های آبخیزداری عاملی به‌شدت بازدارنده برای توان‌بخشی آبخیزها است. بنابراین لازم است دلیل­های این امر را پیدا کنیم که مقام­های مسئول، ایشان را ترغیب کنند تا در انجام فعالیت­های مربوط به حفاظت از آبخیزهایی که در آن زندگی می­کنند مشارکت کنند و از نظرهای آنان بهره­مند شوند. به این منظور در این پژوهش، عامل‌های مؤثر بر نبود مشارکت پایدار جامعه‌های روستایی در طرح­های آبخیزداری از دیدگاه کارشناسان در آبخیز مرادآباد میمند واقع در جنوب‌غرب استان فارس اولویت­بندی شد. روش‌کار، تهیه و تکمیل 57 پرسش­نامه و تحلیل با آزمون t، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و آزمون نافراسنجه‌یی فریدمن بود. نتایج نشان داد که از دیدگاه کارشناسان، بیش‌ترین و کم‌ترین تأثیر بر نبود مشارکت پایدار جامعه‌های روستایی در طرح­های آبخیزداری در آبخیز مرادآباد به‌ترتیب از شاخص­های اقتصادی، آموزشی-ترویجی، طراحی-اجرایی و اجتماعی است. همچنین مهم‌ترین زیرشاخص­ها در این آبخیز به‌ترتیب: "درآمد کم ساکنان آبخیز"، "نادیده‌گرفتن درآمد برای مردم با دید انگیزه­ی اقتصادی مستقیم در اجرای طرح­های آبخیزداری"، "آموزش‌ندیدن ساکنان‌ برای طرح­ها و هدف‌های آن"، و "کم‌بودن سواد و آگاهی" است. دامنه­ی اندازه‌های میانگین رتبه­ها بین 4/85 تا 8/25 متغیر بود؛ به‌طوری که بیش‌ترین اولویت نسبی در "درآمد کم ساکنان آبخیز" با میانگین رتبه­ی 8/25 و کم‌ترین آن در "دیربازده‌بودن طرح­های آبخیزداری" با میانگین رتبه­ی 4/85 دیده شد. این نتایج می­تواند توسط برنامه­ریزان طرح­های آبخیزداری برای دستیابی به نتایج مطلوب مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می­شود به فعالیت سمن‌ها و آموزش بهره‌برداران، به‌همراه عامل‌هایی چون اجرای طرح‌های چندمنظوره با درنظرداشتن منفعت آبخیزنشینان برای بهبود شرایط اقتصادی توجه شود، و برای جلب اعتماد و مشارکت فعال آن­ها در طرح­های آبخیزداری زمینه‌سازی شود.