سازمان برنامه و بودجه به مثابه نهاد متولی توسعه (آژانس راهبر)؛ طراحی و پیشنهاد الزامات کارکردی در نظام سیاستی برنامهریزی توسعه در ایران
نویسندگان
1 پژوهشکده مطالعات فناوری
2 استادیار گروه اقتصاد دانش بنیان، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
3 دانشگاه تهران
doi
10.22034/jmi.2023.398254.2962چکیده
ایران از معدود کشورهایی است که حدود هفت دهه برنامهریزی توسعه را تجربه کرده است؛ به موازات آغاز برنامهریزی توسعه در ایران، سازمان برنامه تاسیس شده و همواره عهدهدار این امر در ایران بوده است. در عمل، برنامهریزی توسعه در ایران موفق نبوده و ایران نتوانسته به جرگه کشورهای توسعهیافته وارد شود. اندیشمندان مختلف، از مناظر متفاوت این عدم موفقیت برنامههای توسعه در ایران را مورد نقد قرار دادهاند. این تحقیق، نظام برنامهریزی توسعه در ایران را از منظر چارچوب نظری دولت توسعهگرا بررسی کرده است. این رویکرد، تاکید ویژهای بر وجود آژانس راهبر به عنوان نهاد متولی توسعه درون یک دولت توسعهگرا دارد؛ در این تحقیق امکانسنجی این امر بررسی شده است که سازمان برنامه و بودجه از حیث ساختار و ابزارهای در اختیار، آژانس راهبر ایران باشد و اهداف توسعهای مورد نظر دولت توسعهگرا را محقق سازد. به صورت کلی اگر چه سازمان برنامه و بودجه، واجد برخی ویژگیهای مهم در نقشآفرینی به عنوان آژانس راهبر است ولی برای انسجام در ابزارها و ارتقای فعالیت سازمان به مثابه نهاد متولی توسعه، نیازمند تغییرات مهم در نظام بوروکراسی و ساختار سازمانی است.