مقایسه اثر خستگی عملکردی و ذهنی بر کینماتیک فرود ورزشکاران دارای بی‌ثباتی مزمن مچ پا

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 گروه آموزشی علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.32598/SJRM.14.6.3381
چکیده

مقدمه و اهداف پیچ‌خوردگی مچ پا با شدت متوسط تا شدید می‌تواند به بی‌ثباتی مزمن مچ پا منجر شود و کینماتیک فرود را تحت تأثیر قرار دهد. خستگی عملکردی و ذهنی از عوامل کلیدی در این تغییرات هستند. این مطالعه با هدف مقایسه اثر خستگی عملکردی و ذهنی بر زوایای کینماتیکی فرود تک‌پا در ورزشکاران دارای بی‌ثباتی مزمن مچ پا و افراد سالم انجام شد.مواد و روش‌ها در این مطالعه نیمه‌تجربی، ۴۸ ورزشکار مرد ۱۸ تا ۳۰ ساله (۲۴ نفر با بی‌ثباتی مزمن مچ پا و ۲۴ نفر سالم) به‌صورت تصادفی به 4 گروه ( بی‌ثباتی مزمن مچ پا با خستگی عملکردی، بی‌ثباتی مزمن مچ پا با خستگی ذهنی، سالم با خستگی عملکردی، سالم با خستگی ذهنی) تقسیم شدند. آزمون فرود تک‌پا پیش و پس از اعمال پروتکل‌های خستگی اجرا شد و زوایای کینماتیکی (والگوس زانو، فلکشن زانو، فلکشن ران) با نرم‌افزار کینوویا تحلیل شدند. داده‌ها با آزمون شاپیرو ویلک برای نرمال ‌بودن و سپس با استفاده از آزمون تحلیل واریانس دوسویه مختلط (زمان [پیش / پس از اعمال خستگی] × گروه [۴ سطح]) با تصحیح بونفرونی برای مقایسه‌های تعقیبی تحلیل شدند.یافته‌ها در گروه مبتلا به بی‌ثباتی مزمن مچ پا پس از خستگی عملکردی نسبت به پیش‌آزمون، زاویه والگوس زانو به‌طور معناداری افزایش یافت (0/0001=p) و زاویه فلکشن زانو به‌طور معناداری کاهش پیدا کرد (0/0001=p) بعد از زاویه فلکشن زانو نسبت به پیش آزمون به طور معنا داری کاهش پیدا کرد، در‌حالی‌که تغییر معناداری در زاویه فلکشن ران مشاهده نشد (0/113=p). در گروه بی‌ثباتی مزمن مچ پا با خستگی ذهنی نیز زاویه والگوس زانو افزایش معناداری داشت (0/0001=p)، اما در زوایای فلکشن زانو (0/061=p) و فلکشن ران (0/565=p) تغییری معناداری مشاهده نشد. در مقایسه بین‌گروهی، گروه بی‌ثباتی مزمن مچ پا با خستگی عملکردی نسبت به گروه‌های سالم افزایش بیشتری در والگوس زانو (0/0001=p) و کاهش بیشتری در فلکشن زانو (0/0001=p) نشان داد. همچنین در مقایسه با گروه بی‌ثباتی مزمن مچ پا با خستگی ذهنی، تغییرات والگوس زانو (0/148=p) و فلکشن زانو (0/061=p) تغییرات معناداری مشاهده نشد.نتیجه‌گیری نتایج این مطالعه نشان داد خستگی عملکردی و ذهنی هر دو بر کینماتیک مفاصل زانو و ران در افراد دارای بی‌ثباتی مزمن مچ پا تأثیرگذارند، به‌ویژه با افزایش زاویه والگوس زانو و کاهش فلکشن زانو. خستگی عملکردی اثر منفی بیشتری داشت و باعث تغییرات قابل‌توجه‌تری در راستای مفصلی شد. این یافته‌ها اهمیت در نظر گرفتن نقش انواع مختلف خستگی را در پیشگیری از آسیب‌های اندام تحتانی نشان می‌دهد.