اثربخشی تمرینهای ادراکیحرکتی بر یکپارچگی حسی کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال طیف اُتیسم (سطح 2)
نویسندگان
1 گروه آموزشی کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 گروه روانشناسی و آموزش استثنایی ، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.32598/SJRM.14.6.3394چکیده
مقدمه و اهداف یکپارچگی حسی، ازجمله حوزههای آسیبپذیر در کودکان مبتلا به اختلال طیف اُتیسم است. اختلال یکپارچگی حسی میتواند عملکرد و مشارکت روزمره این کودکان را مختل کند. هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی تمرینهای ادراکیحرکتی بر بهبود یکپارچگی حسی در کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال طیف اُتیسم بود.مواد و روشها این مطالعه به شیوه نیمهآزمایشی و با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل انجام شد. ۴۰ کودک ۶ تا ۱۲ ساله با تشخیص قطعی اُتیسم، پس از احراز ملاکهای ورود و خروج، بهطور تصادفی و با همسانسازی سن، شدت بیماری و جنسیت، در 2 گروه آزمایش (۲۰ نفر: ۱۰ پسر، ۱۰ دختر) و کنترل (۲۰ نفر: ۱۰ پسر، ۱۰ دختر) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۱ جلسه ۲۳ دقیقهای (3 جلسه در هفته، طی ۴ هفته) طبق پروتکل استاندارد، تمرینهای ادراکیحرکتی ساختارمند دریافت کرد. گروه کنترل صرفاً درمانهای معمول و روتین را ادامه داد. رعایت کامل اصول اخلاق پژوهش، کسب رضایتنامه آگاهانه از والدین و محرمانگی دادهها مورد توجه قرار گرفت. ابزار جمعآوری دادهها، پرسشنامه یکپارچگی حسی پارهام و همکاران (۲۰۰۷) با روایی و پایایی تأییدشده در ایران بود. دادهها با آزمون کوواریانس (آنکووا) و نرمافزار SPSS تحلیل شدند.یافتهها یافتهها نشان داد میانگین نمرات یکپارچگی حسی در گروه آزمایش پس از مداخله نسبت به گروه کنترل بهطور معناداری افزایش یافت (p<0/01). همگنی واریانس و نرمال بودن دادهها بررسی و تأیید شد. محدودیت مطالعه شامل تمرکز بر دامنه سنی مشخص و عدم ارزیابی طولانیمدت اثرات مداخله بود.نتیجهگیری نتایج این مطالعه نشان داد تمرینهای ادراکیحرکتی میتواند موجب بهبود معنادار یکپارچگی حسی در کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اُتیسم شود. بهگونهای که میانگین نمرات پسآزمون این گروه نسبت به گروه کنترل افزایش پیدا کرد؛ بنابراین میتوان این مداخلات را بهعنوان رویکردی مؤثر برای ارتقای مهارتهای حسی، افزایش توانمندی در فعالیتهای روزمره و مشارکت اجتماعی این کودکان توصیه کرد. با وجود این، به دلیل تمرکز پژوهش بر دامنه سنی محدود و عدم بررسی سایر سطوح، شدت اختلال و یا اختلالات همراه، تعمیم نتایج به کل جمعیت کودکان اُتیسم نیازمند پژوهشهای بیشتری است. همچنین اجرای مطالعه با رویکرد تصادفیسازی و رعایت تنوع جنسیتی، اعتبار یافتهها را تقویت میکند، اما پیگیری اثرات بلندمدت و بررسی پیامدهای عملکردی در زمینههای مختلف زندگی کودکان لازم است.
