پیچیدگی مرکب؛ رهیافتی برای فهم انفعال حکمرانی
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
doi
10.22034/jmi.2022.163484چکیده
باوجود گذشت نیمقرن از تلاشهای مستمر و دلسوزانه سیاستی متولیان امور کشور، اکنون برخی از مسائل و مشکلات کشور در زمینههای اقتصادی، صنعتی و اجتماعی، بغرنجتر، انباشتهتر و برخی گرهها نیز محکمتر شده است. این شکستهای سیاستی لزوماً ناشی از کمتوجهی، کمکاری و یا اهمال مسئولان نبوده بلکه عمدتاً ریشه در کیفیت مداخله و مواجهه دولت در میدانهای پرتعارض با کنشگرانی گوناگون داشته است که شکاف قابلتوجهی بین نیتهای سیاستگذار با نتایج حاصل از اعمال سیاستها ایجاد نموده است. این نوشتار تلاش دارد ناکامی سیاستی و بهتبع آن انفعال حکمرانی را با مفهوم پیچیدگی مرکب توضیح دهد و همچنین نشان میدهد که وضعیت پیچیدگی مرکب برآمده از چارچوببندی خاصی از مسائل و مشکلات و راهحلهای کنشگران سیاسی و سیاستی است که بهتدریج و در طی زمان منجر به ظهور نتایج ناخواسته سیاستی میشود. با رمزگشایی از وضعیت پیچیدگی مرکب میتوان در ارکان حکمرانی فهم مشترکی نسبت به کشمکشهای اصلی و تعریف دقیقتر محل نزاع ذینفعان بالقوه و بالفعل حال و آینده ایجاد کرد و همچنین با مراقبت از منابع و اصلاح مستمر سیاستها، وجوه ناخواسته سیاستها و پیامدهای مخرب آن را مهار نمود. در پایان سه رهیافت (۱) تحول در آرایش قوای سیاسی،(۲) نوآوری نهادی و (۳) فناوری اطلاعات مبتنی بر پلتفرم، برای برونرفت از تله پیچیدگی مرکب ارائهشده است.