پهنهبندی گسترة خطر فرونشست زمین با بهرهگیری از تداخلسنجی راداری (مطالعه موردی: دشت کاشمر و خلیلآباد)
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان. سمنان، ایران
2 استادیار مرکز تحقیقات زمین لرزه شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری بیابان زدایی دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان. سمنان، ایران
doi
10.22034/jdmal.2019.36526چکیده
اندازهگیری رخداد فرونشست در مقیاس وسیع به دلیل نرخ کند و بطئی آن چالشبرانگیز است و نیاز به فنّآوریهای پیشرفته دارد. اولین پیامد جبرانناپذیر این پدیدة مخرب، کاهش عمق مخزن آبخوانها است. به دلیل استخراج بیشازحد منابع آب زیرزمینی و افت سطح پیزومتری در بسیاری از آبخوانهای کشور، فرونشست زمین با سرعتهای مختلف در حال رخ دادن است. روش تداخلسنجی راداری با پنجره مصنوعی در مناطقی که اطلاعات ژئودزی زمینی کافی موجود نیست، جابجایی در راستای قائم را بهخوبی و در گسترة وسیع نمایش میدهد. در پژوهش حاضر از تصاویر جدید Sentinel-1A مربوط به سالهای 1394 تا 1397 برای بررسی نرخ فرونشست استفاده شد. منطقه مورد مطالعه دشت کاشمر و خلیلآباد است. پس از اطمینان از همبستگی زیاد تصاویر، تداخلنگار اولیه تهیه شد. سپس با بهرهگیری از روش کوتاهترین خط مبنای مکانی و زمانی، فازهای غیرضروری حذف گردید. در پایان فاز جابجایی محاسبه و به مؤلفه قائم تبدیل گردید. نتایج نشان داد این منطقه در بیشترین حالت 17 سانتیمتر در سال فرونشست دارد و بیشتر در حومه جنوبغرب شهر کاشمر و مناطق غربی دشت خلیلآباد متمرکز است. به دلیل ناهمگن بودن نرخ فرونشست، این منطقه مستعد شکلگیری شکافهای طولی و شق است. نقشه پایانی بهدستآمده میتواند به مدیران سازمانی و برنامه ریزان منابع اراضی و خاک درزمینةحفاظت و مدیریت منابع آبی و مخاطرات طبیعی و جلوگیری از تخریب سرزمین کمک شایانی نماید.