قانون رقابت در عصر کسب و کارهای پلتفرمی (مطالعه چند موردی)
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانشیار گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه اقتصاد دانشبنیان، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران
doi
10.22034/jmi.2021.276172.2508چکیده
کسب و کارهای پلتفرمی گونهای نوین از فعالیتهای اقتصادی را مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات ایجاد کردهاند. هر چند دولتها نوآوریهای این کسب و کارها را تشویق میکنند، اما آنها چالشهایی را در محیط اقتصادی ایجاد میکنند که نشان از کاهش کارآیی قوانین اقتصادی از جمله قانون رقابت دارد. پژوهش حاضر با تاکید بر ویژگیهای مشترک عصر کسب و کارهای پلتفرمی تلاش کرده است، اثرات این ویژگیها را بر مصادیق، چگونگی تشخیص و مرجع قانون رقابت شفاف نماید. برای این منظور هجده پروندههای نقض رقابت در کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی و ایران مبتنی بر مطالعه چند موردی انتخاب شده است. نتایج نشان میدهد، پنج ویژگی عصر کسب و کارهای پلتفرمی اعم از الف) بازارهای دوسویه و اثر شبکه ب) دسترسی به جای مالکیت ج) مدل درآمدی و قیمتگذاری د)نوآوری در مدل کسب و کار و بخشبندی نوین اقتصادی و ه) داده، مالکیت آن و حریم خصوصی بر سه مصداق رفتارهای ضدرقابتی (کارتل، سوء رفتار و ادغام) موثر هستند. آنچنانکه مصادیق جدیدی از قراردادهای افقی، ایفای نقش هاب، قراردادهای عمودی (کارتل/تبانی)، خودترجیحی، تبعیض، منع دسترسی از طریق دروازه، استثمار، همبسته کردن کالا و خدمات و قیمتگذاری تهاجمی (سوء رفتار) و گردش مالی شرکتها و ساختار بازار (ادغام) ظهور مییابد. دوم آنکه این ویژگیها بر چگونگی تعریف بازار مربوطه (محصول مربوطه و جغرافیای مربوطه) و همچنین تشخیص قدرت مشهود بازار موثر هستند. علاوه بر این دو، پژوهش حاضر اهمیت وجود و طراحی مرجع رسیدگی به رقابت در تناظر با تنظیمگر بخشی را برجسته کرده است.