تحلیلی بر توسعه‌ی منطقه‌ای با رویکرد سناریونویسی (مطالعه‌ی موردی: استان کردستان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه تبریز

3 دانشیار گروه پژوهش های جغرافیای دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jgeoq.2023.134568.1441
چکیده

در این پژوهش، با بهره‌گیری از مطالعات موجود در زمینه‌ی توسعه‌ی‌ منطقه‌ای، معیارهای توسعه در شش گروه اجتماعی، اقتصادی، زیربنایی، زیست‌محیطی، ساختار سکونتگاهی و پیوندها طبقه‌‌بندی شد. چارچوب نظری این تحقیق، پارادایم هنجاری، از لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت بر اساس روش‌های جدید آینده‌پژوهی، توصیفی- تحلیلی می‌باشد. روش جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات، اسنادی و میدانی و مدل‌های پردازش داده‌ها و اطلاعات، تحلیل عاملی، تحلیل اثرات متقابل و روش دلفی است که در محیط نرم‌افزاری MICMACپردازش داده‌ها انجام شده و با استفاده از فرمول کوکران حجم جامعه‌ی آماری را مشخص نموده و از طریق ضریب آلفای کرونباخ پایایی پرسشنامه 971/ به دست آمده است. ابتدا از بین 40 عامل اولیه، 12 عامل به عنوان عوامل مؤثر در توسعه‌ی استان کردستان شناسایی شدند و برای عوامل فوق بر اساس ایده‌ی سناریونویسی 48 وضعیت محتمل در آینده‌ی استان تعریف گردید و با تشکیل ماتریس 48×48 و بهره‌گیری از دانش کارشناسان توسعه و برنامه‌ریزی در ارزیابی میزان تأثیرات وقوع هر یک از وضعیت‌ها بر وقوع یا عدم وقوع وضعیت‌های دیگر در استان، با استفاده از قابلیت‌های نرم‌افزار سناریوویزارد، 3 سناریو با احتمال قوی، 11 سناریو با احتمال وقوع متوسط به بالا و 261 سناریوی با احتمال وقوع پایین و ضعیف استخراج شد. بر اساس نتایج بدست آمده وضعیت آینده‌ی توسعه‌ی استان کردستان ادامه دهنده‌ی شرایط موجود، حالتی بینابین و با روندی مطلوب خواهد بود.