فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست توسعه صنعتی از مهم‌ترین برنامه‌ها و مداخلاتی محسوب می‌شود که تقریباً در تمام کشورهای توسعه یافته حال حاضر، دست کم در دوره‌ای چند دهه‌ای به صورت منسجم، فعال و تهاجمی توسط دولت‌ها دنبال شده است. در ایران از دوره پهلوی اول سیاست توسعه صنعتی با محوریت جایگزینی واردات مورد توجه بوده و به جزء دوره‌ای کوتاه در دهه 1340، دستاوردهای قابل‌توجهی از این سیاست‌ها مشاهده نمی‌شود. از دهه 1380 به بعد توسعه صنعتی از طریق تدوین اسناد اختصاصی توسعه صنعتی در دستورکار قرار دارد. تا ابتدای سال 1400، 4 سند در این راستا تصویب شده و فارغ از تفاوت‌های آن‌ها، دستاوردهای توسعه صنعتی از محل این اسناد چشم‌گیر نیست. لذا این مقاله با بررسی پیشینه و تحلیل کیفی و تاریخی اسناد سیاست‌ توسعه صنعتی در ایران چالش‌ها و الزامات سیاستی و اجرایی توسعه صنعتی را استخراج می‌نماید. داده‌های مورد نیاز این پژوهش با از طریق 9 مصاحبه نیمه‌ساختار یافته و بررسی منابع ثانویه جمع‌آوری شده است. بر اساس یافته‌های نویسنده، اسناد سیاست توسعه صنعتی در سال‌های آتی لازم است با تمرکز بر ارتقاء توانمندی فناورانه و تولیدی، همراستایی توسعه صنعتی و سایر سیاست‌های ملی، حمایت مدت‌دار مبتنی بر عملکرد و شایستگی، خلق پویای مزیت‌های نسبی فناورانه، اولویت‌گذاری علمی و اصولی تعداد کمی بخش‌ با پتانسیل توسعه، حمایت از رویکرد صادرات‌محور و تقویت رقابت‌پذیری بین‌المللی بنگاه‌ها را مورد توجه قرار دهد. وجود متولی دارای اختیار اجرایی، هماهنگی‌، ارزیابی و بازنگری مستمر، فراتر از یک وزارتخانه موضوعی نظیر وزارت صمت، نیز از الزامات اصلی نهادی پیاده‌سازی اسناد سیاست توسعه صنعتی است.