تحلیلی تاریخی بر گفتمانهای رقیب نوآوری و تحول در صنایع دفاعی
نویسندگان
1 استادیار گروه سیاست فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jmi.2021.292942.2609چکیده
علیرغم سابقه طولانی مطالعات تحول و نوآوری در بخش دفاعی،کمتر پژوهشی برای بررسی پویایی و تکامل این مطالعات و سیاست های متناظرشان انجام شده است. در پاسخ به این سوال، پژوهش حاضر با بررسی گزارشها و اسناد تحول و نوآوری دفاعی و انجام 20 مصاحبه با مجریان پروژههای مطالعاتی، سیاستگذاران و برنامه ریزان و مدیران واحدهای صنعتی و تحقیقاتی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که این مطالعات را می توان به سه دوره تاریخی تقسیم کرد که در هر دوره یک گفتمان جهت گیری سیاستهای نوآوری و تحول دفاعی را مشخص کرده است. گفتمان اول در دهه 70 فعال شد و تمرکز خود را ترویج و گفتمان سازی اهمیت نوآوری و تحول در بخش دفاع و معرفی ابزارها و سیاستهای سایر کشورها قرار داد و کمتر به توصیه و تجویز پرداخت. گفتمان دوم از اوایل دهه 1380 با هدف تاثیر گذاری بر تحول صنعت دفاعی کشور رویکردها و استراتژیهایی تجویزی در دو سطح بنگاهها و سازمانهای سیاستگذار دفاعی در قالب دو بسته الگوی تعالی و سیاستهای هسته و شبکه مطرح شد. در مقابل گفتمان سوم (از اوایل دهه 1390) توجه جدیتری به تجویز داشته و توصیههای سیاستی در قالب دستورالعملها و شیوه نامههای اجرایی تحت عنوان نظام نوآوری دفاعی ارائه مینماید. در هر سه گفتمان به جنبههای اجتماعی و اقتصادی کمتر توجه شده و سطح تمرکز در تحلیل و تجویز عموماً به ساختار (آرایش بازیگران رسمی) و بازمهندسی ساختار تقلیل یافته است. با این حال، فاصلهاندک سیاست پژوهی تا اجرا و اصلاح این سیاستها، از بلوغ نسبی بخش دفاعی در سیاستگذاری و پیادهسازی نوآوری و تحول حکایت دارد.