فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف نقایص کارکردهای اجرایی، تکانشگری و حافظه فعال محور آسیب‌شناسی اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی است. عدم پاسخ بیشتر بیماران بزرگسال به درمان‌های دارویی نیاز به درمان‌های روان‌شناختی برای هدف قرار دادن این نقص‌ها را مطرح می‌‌کند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تکانشگری، کارکردهای اجرایی، تکانشگری و حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی انجام گرفت.مواد و روش‌ها در این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل، جامعه آماری را کلیه افراد بزرگسال با تشخیص اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی شهر تبریز در 3 ماهه سوم سال 1402 تشکیل می‌داد. از این جامعه 30 نفر با روش نمونه‌گیری دردسترس از مراجعین 2 کلینیک روانپزشکی در شهر تبریز انتخاب و به‌صورت تصادفی در 2 گروه آزمایش و کنترل (هر‌کدام 15 نفر) جای‌گذاری شدند. تمرینات شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی براساس پروتکل باونز و مارلات در 8 جلسه هفتگی یک و نیم ساعته برای گروه آزمایش اجرا شد. جهت گردآوری داده‌ها از مقیاس تکانشگری بارت، کارکردهای اجرایی بارکلی، حافظه فعال دانیمن و کارپنتر و مقیاس تشخیصی کوتاه خودگزارشی اختلال کمبود توجه / بیش‌فعالی بزرگسالان استفاده شد. داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار SPSS-23  نسخه 23 مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها نتایج نشان داد شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی موجب بهبود معنادار عملکردهای اجرایی کلی (P<0/001, F=68/48) و مؤلفه‌های آن (P‌<0/01) و نیز کاهش معنادار تکانشگری (P<0/001, F=53/18) شد. با‌این‌حال تأثیر معناداری بر بهبود حافظه کاری در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی نداشت (P<0/070, F=3/57).نتیجه‌گیری بر‌این‌اساس می‌توان نتیجه گرفت شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد مؤثر در بهبود کارکردهای اجرایی و تکانشگری در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی به شمار رود.