باورهای امیرکبیر و سیاست خارجی استقلالجویانه او
نویسندگان
1 استاد گروه روابط بین الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد روابط بین الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/fr.2022.153253چکیده
در طول تاریخ روابط و سیاست خارجی ایران در عهد قاجار که معمولاً به عنوان عصر وابستگی و مماشات در برابر قدرتهای بیگانه تلقی میشود، دورههایی اندکی به علت تفاوت با این وضعیت عام اهمیت ویژهای داشتهاند. برهه صدارت میرزا تقیخان فراهانی سرآمد این دورهها است؛ در این دوره تلاشهای جدی در راه استقلال ملی در ابعاد مختلف صورت گرفت. بر همین اساس، در این مقاله تلاش شده است این تغییر در سیاست خارجی ایران و تلاش برای استقلالجویی، تبیین شود. به نظر میرسد میشود این تفاوت را به متغیرهای شخصیتی و به طور خاص، نظام باورهای فردی امیرکبیر نسبت داد. پرسش اصلی تحقیق حاضر نیز این است که باورهای امیرکبیر چگونه به سیاست خارجی استقلالجویانه در دوره صدارت او منجر شد؟ با تکیه بر نظریه رمزگان عملیاتی (operational code)، این فرضیه ارائه شد که سیاست استقلالجویانه امیرکبیر، ریشه در باورهای فلسفی و ابزاری او دارد. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی از مجموعه نامههای موجود امیرکبیر، باورهای او استخراج شده، سپس با توضیح ارتباط میان باورهای امیرکبیر در ارتباط باهم، نشان داده میشود که چگونه سیاست خارجی استقلالطلبانهِ او را می توان در این دوره توضیح داد.
