تبیین زمینههای روابط ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه تهران
doi
چکیده
روابط ژئوپلیتیک روابط میان واحدهای سیاسی بر اساس زمینه وبسترهای جغرافیایی است. مقیاسها در روابط ژئوپلیتیک در سه سطح بینالمللی، منطقهای و جهانی قرار دارد. این پژوهش با شیوه توصیفی- تحلیلی سعی در شناسایی مهمترین بسترها و زمینههای روابط ژئوپلیتیک میان واحدهای سیاسی در مقیاس منطقهای خلیجفارس دارد. شناسایی بسترها و زمینههای روابط کشورهای واقع در منطقه خلیج فارس بدلیل جایگاه ژئوپلیتیک و ژئواکونومیکی این منطقه در ساختار قدرت جهانی از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش ابتدا نظریهها و رویکردهای روابط مورد بررسی قرار گرفته و فصل مشترک آنها در راستای شناسایی زمینههای تاثیرگذار بر روابط کشورها استخراج گردیده است و سپس این مولفهها در ارتباط با خلیجفارس پیاده سازی شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که مهمترین بسترها و زمینههای روابط ژئوپلیتیک میان کشورها در منطقه خلیجفارس در چهار بعد هیدروپلیتیک، ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر قرار دارد. مهمترین بسترهای تاثیرگذار بر روابط کشورها نیز شامل موقعیت ژئوپلیتیکی منطقه، ادعاهای سرزمینی کشورهای منطقه نسبت به یکدیگر، ایدئولوژیکگرایی موجود در منطقه، ساختار ژئوپلیتیک دو قطبی، رویکرد امنیتی متعارض کشورها، کمبود آب و رودخانهها مرزی مشترک، کدهای ژئوپلیتیک متعارض، رقابت برای هژمونی منطقهای میان ایران و عربستان، عدم توافق در برخی از مرزهای دریایی مشترک، وجود تنگه استراتژیک هرمز، وزن ژئوپلیتیک نابرابر کشورهای منطقه، عدم موفقیت در شکلگیری یک سازمان منطقهای جامع، پیوندهای مذهبی و قومی میان کشورهای منطقه قرار دارد.