گره استراتژیک چین در شبکه منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران؛ امکان‌سنجی فرصت‌ها و چالش‌ها

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای، دانشگاه شیراز

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
چکیده

در نگرش‏ های نوین منطقه‏ گرایی مجال و فرصتی مغتنم فراهم است تا واحدهای سیستم بین ‏الملل به دور از نگرش‏ های نظم تنگ ‏نظر سنتی -که در آن حضور هژمون به‌عنوان عضو مداخله ‏گر در همۀ شبکه ‏های منطقه ‏ای به شکل مؤثری دیده می ‏شود و کمتر مجالی برای مخالفت و رقابت وجود دارد- توان و عرصۀ اقدامی تازه را کسب کنند. در این میان برای ایران به‌عنوان واحد ناراضی سیستمی از یک‌سو و چین در قالب واحد ناراضی و هژمون بالقوۀ آینده از سوی دیگر، نگرش نظم شبکه این امکان را فراهم می‏ کند که به دور از حصار ژئوپلیتیک و ساخت کنترل سنتی، مناطق جدیدی را برای خود تعریف کنند. آنچه در این مقاله مورد توجه قرار گرفته، امکان ‏سنجی همگرایی و همکاری ژئواستراتیک ایران و چین است. از این‌رو، پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که کدام فرصت ‏ها و چالش‏ ها بستر ایجاد گره ژئواستراتژیک چین در حلقۀ شبکۀ منطقه ‏ای ایران را ایجاد و یا تهدید می ‏کند. روش گردآوردی داده ‏ها کتابخانه ‏ای و اینترنتی و روش پژوهش براساس نگرش استراتژی شبکه‏ سازی منطقه‏ ای خواهد بود. یافته‌های پژوهش نشان می ‏دهد با اینکه ایران در اولویت‌های امنیتی و استراتژیک چین قرار نگرفته‌ است؛ عواملی همچون همسویی و هم‌راستایی اهداف ضدهژمونیک ایران و چین، نیاز دو کشور به شراکت استراتژیک و منافع مشترک ژئواکونومیک، بسترساز ایجاد شبکۀ ژئواستراتژیک منطقه‏ ای با ابتکار ایران و چین بوده‌است.