ارائه مدلی برای پیش‌بینی صورت‎های‌مالی متقلبانه و مقایسه صورت‌ها و نسبت‌های مالی با قانون بنفورد

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 دانشیار گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

3 استادیار گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارائه الگویی برای پیش بینی صورتهای مالی متقلبانه و استفاده از قانون بنفورد در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. روش پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی و به لحاظ هدف نیز کاربردی است. داده‌های پژوهش از سال‌های 1387 تا 1396 جمع‌آوری گردید. نمونه آماری پژوهش شامل 410 سال-شرکت متقلب و 410 سال-شرکت غیر متقلب بوده است. جهت تدوین مدل از روش رگرسیون لجستیک استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که با توجه به نرخ دقت 64.6 درصدی، این مدل نقش اثر بخشی در کشف تقلب صورت‌های مالی دارد. همچنین نتایج آزمونT و آزمون لون در 35 متغیر مستقل بررسی شده نشان داد که در 20 متغیر، تفاوت معناداری در دو گروه متقلب و غیر متقلب وجود دارد. به علاوه تطابق پذیری و انحراف از قانون بنفورد در چهار حالت مختلف بررسی شد و نتایجی بدین شرح حاصل گردید که؛ توجه به ارقام صورت سود و زیان و ترازنامه در شرکت‌های غیر متقلب نشان داد توزیع بنفورد شرکت‌های غیر متقلب را به درستی تشخیص داده ولی شرکت‌های متقلب را به صورت نادرست غیر متقلب تشخیص داده است. توجه به نسبت مالی کل دارایی‌ها به فروش و دوره پرداخت حسابهای پرداختنی در شرکت‌های متقلب نشان داد که توزیع بنفورد این شرکتها را متقلب ارزیابی و به درستی دسته بندی کرده است ولی شرکت‌های غیرمتقلب را به صورت نادرست متقلب ارزیابی کرده است.