بررسی وضعیت طراحی داخلی مراکز توانبخشی برای کودکان با اختلال طیف اوتیسم

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاداسلامی، ساوه، ایران.

2 گروه معماری، دانشکده معماری،پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه کاردرمانی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.32598/SJRM.13.4.3087
چکیده

مقدمه و اهداف عوامل فیزیکی و طراحی محیط‌های داخلی توانبخشی مناسب براساس شناخت محرک‌های حسی اوتیسم و با بررسی نوع واکنش حسی نسبت به محیط می‌تواند درکیفیت ارائه خدمات توانبخشی مؤثر واقع شود. هدف از این تحقیق بررسی و شناسایی وضعیت موجود و با شناخت محرکات حسی نسبت به آستانه عصبی بالاو پایین اوتیسم به‌منظور بهسازی و ارتقای فضاهای توانبخشی در راستای کیفیت بخشی خدمات توانبخشی بوده است.  مواد و روش‌ها پژوهش‌ حاضر از نوع توصیفی‌پیمایشی است که از پرسش‌نامه سنجش کیفیت معماری تنظیم‌شده توسط محقق جهت بررسی کیفیت معماری داخلی نسبت فضای آموزشی و درمانی استفاده شد. در بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت فضاهای معماری، 9 مؤلفه سازماندهی فضا، انعطاف‌پذیری فضا، امنیت و ایمنی، بافت، مصالح و مبلمان، تهویه مطبوع، رنگ، نور، آکوستیک و فضای سبز، دید و منظر مورد مطالعه قرار گرفته است. در این پژوهش مقطعی 32 نفر از کاردرمانگران مراکز درمانی دانشگاهی و بیمارستانی، مراکز بهزیستی، کلینیک‌های خصوصی مشارکت کردند. برای تبیین وضعیت موجود از آزمون t تک نمونه‌ای و برای بررسی میزان مقبولیت هریک از ابعاد و اولویت‌بندی آنان از آزمون فریدمن استفاده شده است.یافته‌ها نتایج حاکی از آن است که t مشاهده‌شده در مؤلفه‌های بافت و مصالح، نور، آکوستیک بالاتر از t جدول بوده و معنی‌دار می‌باشد بنابراین از دیدگاه پاسخگویان میزان تأثیر مؤلفه بافت و مصالح، نور، آکوستیک بر کیفیت معماری فضاهای اوتیسم در حد مطلوبی قرار دارد. نتایج حاکی از آن است که میانگین رتبه محاسبه‌شده برای مؤلفه سازماندهی فضا 3/72، انعطاف‌پذیری فضا 3/95، امنیت و ایمنی 4/75، بافت، مصالح و مبلمان 6/63، تهویه مطبوع 5/50، رنگ 5/69، نور 6/08، آکوستیک 6/45 و فضای سبز، دید و منظر 2/23 است. چون سطح معنی‌داری کمتر از مقدار می‌باشد، بنابر اطلاعات موجود فرضیه صفر رد می‌شود. همچنین مقدار آماره خی‌دو برابر با 75/863 و سطح معنی‌داری مطلوب برآورد شده است.نتیجه‌گیری نتایج برای تبیین وضعیت موجود با رعایت مفروضات پارامتریک از آزمون t تک‌نمونه‌ای استفاده شد. همان‌گونه که نتایج در سطح معنی‌داری 0/05 با درجات آزادی بیان‌‌شده بررسی شد. میزان مطلوبیت از مؤلفه‌های کیفیت معماری فضاهای اوتیسم، متفاوت است. برای مؤلفه سازماندهی فضا، انعطاف‌پذیری فضا، امنیت و ایمنی، بافت، مصالح و مبلمان مناسب، تهویه مطبوع، رنگ، نور مناسب، آکوستیک به بهسازی نیاز است و فضای سبز، دید و منظر نامناسب بوده است. درنتیجه با باسازی و طراحی فضاهای توانبخشی برای کودکان که مبتنی بر شرایط حسی و حساسیت‌های آن‌ها باشد حائز اهمیت است.