فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با روش تحلیلی و رویکرد مقایسه‌ای به اصطیاد مصادیق یمین استطرادی در فقه مذاهب پنچ‌گانه اسلامی، عهده‌دار تحلیل «یمین» و کاربرد استطرادی آن در گزاره‌های فقهی مذاهب اسلامی است. یمین (سوگند) مشتمل بر التزام یا تعهد به انجام‌دادن یا ترک عملی است که بر اساس انگیزه درونی فرد حالف و با الفاظ، ضوابط و عناصر معینی همراه است و التزام مختص به عقد و حتی نفس التزام، به عنوان یکی از ادله ثبوت دعوی از مهم‌ترین انواع یمین است که به صورت استطرادی در فقه قضایی مذاهب اسلامی به کار می‌رود. ضوابط و کیفیت کاربرد استطرادی یمین بر اساس صورت‌هایی مشتمل بر فقدان قابلیت اثبات حق دیگری، فقدان حجیت در جرائم مربوط به حق‌الله محض، توکیل‌پذیری در تحقق سوگند و ... سامان یافته است. یافته‌های حاصل از این پژوهش روشمند، اخذ مهم‌ترین مصادیق کاربردی یمین به صورت استطرادی است که افزون بر قالب‌بندی تحت عناوین کتاب نذر و عهد و یمین، علاوه بر به‌کارگیری لوازم مشترک و خاصّ مترتّب بر آن در جهت رفع خصومات، در فقه قضایی مذاهب اسلامی در فروض تبرئه و مجرمیت منکر وجود دارد که موجبات تضارب دیدگاه‌های مهمی در این زمینه شده است.