ارزیابی رابطه بین عملکرد و صفات زراعی در برخی ژنوتیپ‌های کنجد با استفاده از تحلیل عاملی

نویسندگان

1 دانشگاه خلیج فارس دانشکده کشاورزی

2 بوشهر دانشگاه خلیج فارس

3 دانشگاه خلیج فارس دانشکده کشاورزی

doi
10.22092/aj.2023.361085.1630
چکیده

به‌ منظور بررسی روابط بین عملکرد و صفات زراعی و نیز مطالعه روابط بین صفات در 12 ژنوتیپ کنجد، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 98-1397 در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه خلیج ‌فارس انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ‌ها از نظر صفات مورد بررسی اختلاف معنی‌دار در سطح احتمال 5 درصد و 1 درصد وجود داشت. بیش‌ترین عملکرد دانه در بوته متعلق به رقم محلی آبادان (54/45 گرم) بود. رقم محلی آبادان بیشترین تعداد دانه در کپسول (4/68) را نیز دارا بود. براساس نتایج حاصل از ضرایب همبستگی، بین وزن هزاردانه با تعداد کپسول در بوته، بین تعداد دانه در کپسول و عملکرد دانه و عملکرد دانه و تعداد کپسول در بوته همبســتگی مثبت و معنی‌داری وجود داشت (P<0.01). با انجام تجزیه به مؤلفه‌های اصلی سه مؤلفه اول حدود 76 درصد کل تغییرات را توجیه کردند. این مؤلفه‌ها به ترتیب‌ تاکید بر عملکرد، فنولوژی و ارتفاع گیاه داشتند. با انجام تجزیه عاملی صفات سه عامل مستقل در مجموع 77 درصد از کل تنوع موجود بین صفات را توجیه کردند. عامل اول در ارتباط با صفات مورفولوژیک و پتانسیل عملکرد، عامل دوم مرتبط با صفات فنولوژیک و عامل سوم مرتبط با ارتفاع و تعداد شاخه‌های فرعی بود. این نتایج نشانگر اهمیت صفات مورفولوژیک مرتبط با عملکرد دانه و فنولوژی گیاه در گزینش ژنوتیپ‌های مطلوب در کنجد بودند.