بحران کرونا و تغییر پویشهای راهبردی نظام بینالملل
نویسندگان
1 استادیار روابط بینالملل، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
doi
چکیده
بحران کرونا با مطرح کردن مقولهای جدید در باب امنیت بهنام امنیت بهداشت و درمان، اکثر کشورهای جهان را در اَشکال مختلف درگیر کرده است. برخی کشورها بهجای آنکه به سمت همکاری برای مقابله با این چالشها پیش بروند، به سمت رقابت و ناسازواری حرکت میکنند که نتیجۀ آن، شکلگیری الگوهای جدیدی در نظم بینالمللی است. در این چهارچوب، این پرسش مطرح میشود که «بحران کرونا چه تأثیری بر پویشهای راهبردی نظام بینالملل و الگوی نظم جهانی خواهد گذاشت؟» در پاسخ بهعنوان فرضیه میتوان گفت بحران کرونا بهعنوان «متغیر مداخلهگر و پیشران» باعث تسریع در روند تغییرات راهبردی نظام بینالملل از گذشته شده؛ بهگونهای که دیگر الگوهای نظم لیبرالی جوابگوی نیازها و دغدغههای متنوع بشری نیست و نظام جهانی بیشتر به سمت الگوهای غیرغربی روابط بینالملل و نظامهای سیاسی مسئولیتپذیرتر همانند الگوهای شرقی و یا مدل دولتسازی فراملی موردنظر نظریهپردازان انتقادی پیش میرود. بدینترتیب، بحران کرونا را نمیتوان بهعنوان یک متغیر مستقل در نظر گرفت که تغییردهنده اساسی نظم بینالمللی باشد؛ بلکه یک «متغیر مداخلهگر و شتابدهنده» است که روند تغییر در نظم بینالمللی موجود را شدت خواهد بخشید. درخصوص این موضوع که با وقوع بحران کرونا، نظم بینالمللی موجود شاهد تغییر و تحولاتی بوده اختلافنظر وجود ندارد، اما بر سر اینکه این تغییرات، شدت و عمقش چگونه خواهد بود و یا اینکه نحوه مدیریت این بحران چگونه باید باشد، اختلافنظر وجود دارد. در این مقاله با بهرهگیری از روش توصیفی_تحلیلی و استفاده از نظریات خبرگان روابط بینالملل به بررسی تأثیر بحران کرونا بر پویشهای راهبردی نظام بینالملل و آیندۀ نظام جهانی خواهیم پرداخت.
