مورخ یا کیمیاگر به مثابۀ ریشه‌شناس: مطالعۀ موردی عنوان «ال-کیمیا»

نویسندگان

1 هیئت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

doi
10.22059/jihs.2019.263132.371462
چکیده

شیوه‌های مختلف تاریخ‌نگاری، نظیر حال‌محور، تاریخی-فلسفی، کُربنی و یونگی، در بازسازی تاریخ کیمیای دورۀ اسلامی به کار گرفته شده است. در این میان، یکی از فنونی که در هر یک از این شیوه‌ها، به نحوی از انحا، می‌تواند به کار آید، فنّ ریشه‌شناسی است. در اینجا، ریشه‌شناسی‌های مختلفی که برخی مسلمانان کیمیاگر یا اهل تراجم (نظیر ابن ند‌یم، صفدی، خوارزمی، جلدکی، ازنیقی) از واژۀ «ال-کیمیا» عرضه کرده‌اند، ارائه شده و در دو منظر تاریخی و پدیدارشناختی تحلیل شده است.