معیار و مبانی تشخیص محاذات مواقیت از منظر فقه مذاهب اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 استادیار گروه فقه و اصول، جامعة المصطفی(ص) العالمیة، قم، ایران

3 استادیار گروه مذاهب فقهی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

4 دانش‌آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم، قم، ایران.

doi
10.22034/jid.2021.81769.1352
چکیده

معیار و مبانی تشخیص محاذات مواقیت، یکی از مسائل نخستین در کتاب الحج، از جمله مباحثی است که دیدگاه‌ها درباره آن از منظر فقه مذاهب اسلامی چندان هویدا نیست و تحقیق موسّعی در این ‌باره صورت نگرفته است. ‌از این‌رو، پرسش از معیار و مبانی تشخیص محاذات مواقیت برای احرام در حج و عمره از منظر فقه مذاهب اسلامی، نیازمند بررسی است. اختلاف فقهای اسلامی در اتخاذ مبانی و معیارهای متفاوت در تصوّر محاذات مواقیت، اختلاف فتاوای آنان در تشخیص محاذات مواقیت را در پی داشته است؛ تا جایی که تتبع نویسنده مبانی و معیارهای هفت‌گانه در این زمینه را نشان می­دهد. واکاوی این نظریه‌ها و بررسی و نقد ادله آنها نشان می‌دهد که تلفیقی از معیار دایره‌ای و وادی‌ها، می‌تواند بهترین و یگانه‌ترین راه تبیین صحیح محاذات مواقیت، البته با اطلاع از طول و عرض جغرافیایی و راهنمایی‌های اهل خبره باشد. این تحقیق با هدف شناخت اقوال و انظار فقهای مذاهب اسلامی و حدود و ثغور مبانی با تبیین صحیح محاذات مواقیت انجام‌ شده، و نیل به این مَقصد در سایه توصیف و تحلیل گزاره‌های فقه مذاهب اسلامی، با گردآوری داده‌های کتاب‌خانه‌ای میسر است که نتیجه‌اش تشخیص معیاری صحیح و دقیق از محاذات مواقیت همراه با تبیین و توضیح آن در قالب برخی اشکال هندسی است.