بررسی و نقد روایات عاشورایی المعجم الکبیر طبرانی و تأثیر آن بر شیعه امامیه
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه س قم. ایران.
doi
چکیده
مقتل الحسین (ع) موجود در المعجم الکبیر طبرانی از جمله مقاتل برجایمانده و قدیمی است که البته همچون دیگر کتابهای تاریخی و روایی از هجمه تحریفات عاشورایی مصون نمانده، و خواننده را در برخی مطالب مربوط به عاشورا در تردید قرار میدهد. گرچه طرق حدیثی کتابهای وی مسند و متصل است، اما با بررسی متنی روایات میتوان دریافت که مؤلف با بیان اخباری خاص، سعی در نشاندادن رویکردی دارد که هدف اصلی نهضت امام را تحت تأثیر دیدگاهی ویژه قرار دهد. دیگر عالمان اهل سنّت نیز این دیدگاه را از شخصیتی مانند طبرانی گرفتهاند. لذا برخی از ایشان مانند ابنعساکر و ذهبی این روایات را با لعاب بیشتری نقل کردهاند. روایاتی که بیشتر مربوط به حوادث خارقالعاده و غیرطبیعی پس از شهادت امام است سرمنشأ ایجاد دیدگاه طبرانی است. این مقتل علیرغم اخبار منفرد نسبت به دیگر کتب تاریخی یا حدیثی، بعضاً با وقایع مسلّم یا روایات تاریخی دیگر ناسازگار است و گاه ضمن ضعف جدی سند و متن و تناقضات و تعارضات عقلیِ جمعناپذیر، شأن امام معصوم (ع) یا خاندان معصومان (ع) را مخدوش کرده و پایههای نااستواری برای تحقیق پیش روی عالمان فریقین در قرنهای بعد از خود قرار داده است. میتوان گفت شیعه تأثیرپذیرترین مکتبی است که از این روایات خوشهچینی کرده است. در این بررسی با روش کتابخانهای و رویکردی تحلیلیانتقادی کوشیدهایم پس از توضیحاتی چند درباره کتاب وی، به برخی از این هجمههای تحریفی اشاره کنیم و بنیانهای تاریخی و رواییاش را بکاویم.
