تحلیل حوادث و سوانح وخیم هوانوردی غیرنظامی ایران از 1358 تا 1400 ‏با استفاده از روش های تجزیه و تحلیل حالات و اثرات خرابی و تصمیم گیری ‏چند شاخصه

نویسندگان

1 گروه مدیریت سیستم و بهره وری، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشکده مهندسی صنایع و سیستمهای دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار دانشکده مهندسی صنایع و سیستم ها، دانشگاه تربیت مدرس،تهران، ایران

doi
10.22034/joae.2023.171333
چکیده

از زمانی که انسان شروع به پرواز و ساخت هواپیماهای مختلف کرده است، حوادث و سوانح بوقوع پیوسته، همواره صدمات و خسارات جبران‌ناپذیری به‌دنبال داشته‌اند. بنابراین امروزه، فعالین صنعت هوانوردی به خصوص شرکت‌های حمل مسافر با صرف منابع زیاد، به صورت مداوم به دنبال حداکثر نگه‌داشتن سطح ایمنی فعالیت خود و کاهش نرخ بروز این وقایع هستند. در این پژوهش، با تحلیل گزارشات و اطلاعات در دسترس برای 46 مورد حادثه و سانحه وخیم هوانوردی غیرنظامی ایران در بازه سال‌های 1358 تا 1400، پس از انجام ارزیابی‌های آماری-تحلیلی، با استفاده از تکنیک‌های تجزیه و تحلیل حالات و اثرات خرابی و تصمیم‌گیری چند شاخصه، به بررسی عوامل دخیل در آن‌ها مانند خطاها و خرابی‌ها پرداخته می‌شود. جامعه آماری این پژوهش شامل پنلی از خبرگان و متخصصین حوزه هوانوردی و سوانح هوایی بوده و برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه استفاده شده است. برطبق نتایج تحقیق، عامل انسانی مهم‌ترین عامل دخیل، هواپیمای فوکر 100 درگیرترین نوع هواپیما و خلبانان با سن و تجربه کمتر، مستعدترین عوامل در بروز این وقایع بوده‌اند. همچنین خرابی در ارابه فرود و موتور و همچنین، خطای خلبان به موجب عدم پیروی از دستورالعمل‌ها به عنوان مهم‌ترین حالات خطا و خرابی معرفی شده‌اند.