تعیین اصول راهبردی سنتی مبتنی بر شناخت شاخص‌‌های آسایش حرارتی بناهای تاریخی در اقلیم گرم و خشک

نویسندگان

1 گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

doi
10.22034/eiat.2026.238702
چکیده

امروزه به دلیل عدم وجود مدل‌های ساختاری مناسب برای افزایش بهره‌وری و همچنین راحتی ساکنان از طریق به‌کارگیری بهینه عوامل اقلیمی ‌در ساختمان، بسیاری از مدل‌های نامناسب از نظر اقلیمی ‌و گاهی متعارض در ساخت‌وساز استفاده می‌شوند. پژوهش حاضر به دنبال نکات معماری مرتبط با استفاده از عوامل اقلیمی ‌گرم و خشک در طراحی سنتی خانه بروجردی‌ها در کاشان است. در این میان، مطالعه به دنبال استراتژی‌های طراحی خاصی است که منابع انرژی طبیعی را در نظر بگیرد. به همین دلیل، رویکرد توصیفی- تحلیلی با استفاده از جداول- توصیف‌های پلانیمتریک به‌منظور ارائه ویژگی‌های اقلیمی ‌و همچنین طراحی سنتی خانه بروجردی‌ها اتخاذ شد. این پژوهش در سه بخش خانه، یعنی اقامتگاه تابستانی، اقامتگاه زمستانی و میانسرا (منطقه میانی) انجام شد. راه‌حل‌های طراحی سنتی و کاربرد آنها در خانه بروجردی‌ها در کاشان استراتژی‌هایی برای طراحی معماری دوست‌دار محیط‌زیست را ترسیم می‌کند. نتایج به‌دست ‌آمده نشان داد که عوامل اقلیمی ‌مانند توپوگرافی، جهت‌گیری فصلی اقامتگاه و تنظیم نور خورشید می‌توانند در طراحی فرم‌های ساختمانی شامل سازمان فضایی، منظر و گیاهان، مصالح ساختمانی، تأسیسات فنی به کار روند. برای طراحی و ساخت سازه‌های پایدار در اقلیم خشک اصفهان، توجه به بوم‌شناسی منطقه امری ضروری است. علاوه بر بهره‌گیری از راه‌حل‌های سنتی معماری، استفاده از منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، آبی و بادی می‌تواند نقش مؤثری در بهینه‌سازی مصرف انرژی و کاهش تأثیرات محیط‌زیستی داشته باشد. این رویکرد می‌تواند در طراحی خانه‌های مسکونی، ساختمان‌های اداری و مراکز خدماتی شهری مورد استفاده قرار گیرد.