تحلیل گستره مکانی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیجفارس و اثربخشی آنها در حفاظت از آبسنگهای مرجانی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/eiat.2026.238712چکیده
مناطق دریایی تحت حفاظت توسط دولتها و سایر نهادها برای محدود کردن دسترسی به محیطهای دریایی تعیین شدهاند تا انعطافپذیری اکوسیستمهای شکننده مانند صخرههای مرجانی را در برابر آشفتگیها افزایش دهند، حتی زمانی که تهدیدها در خارج از گستره جغرافیایی آنها رخ میدهند. در این پژوهش، اطلاعات کمّی مناطق حفاظتشده خلیجفارس مورد مداقّه و اثربخشی آنها در حفاظت از اکوسیستم مرجانی به عنوان یک تاکسون جانوری آسیبپذیر نسبت به آشفتگیهای انسانی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، گستره جغرافیایی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیجفارس از پایگاه داده جهانی مناطق تحت حفاظت استخراج و با اطلاعات مناطق تحت حفاظت سازمان محیطزیست ایران تکمیل شد. سپس، درصد همپوشانی مکانی زیستگاههای مرجانی با شبکه مناطق تحت حفاظت در خلیجفارس، محاسبه شد. بر اساس تحلیلهای این مطالعه، در سرتاسر خلیجفارس 28 منطقه تحت حفاظت وجود دارد که تمام یا بخشی از گستره آنها در دریا واقع شده است. بخش دریایی آنها گسترهای کمتر از 7 درصد خلیجفارس را در برمیگیرد که نیمی از این مناطق دارای مساحت کمتر از حد مؤثر 100 کیلومترمربع هستند. بعد از عمان با 70 درصد، بحرین با 18 درصد بیشترین میزان حفاظت نسبی را از خلیجفارس به عهده دارد. همچنین، تنها 27 درصد از صخرههای مرجانی خلیجفارس توسط شبکه مناطق دریایی تحت حفاظت محافظت میشوند. طبق نتایج، مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیجفارس از نظر وسعت و معرف بودن، کارایی کافی در حفاظت از تنوعزیستی دریایی را نداشته و برای رسیدن به هدف 30 درصد حفاظت تا سال 2030 نیازمند گسترش شبکه مناطق تحت حفاظت با شناسایی مناطق مهم اکولوژیکی خلیجفارس است.
