بررسی چالش‌‌های ارزیابی تاب‌آوری شهری در برابر مخاطرات اقلیمی در مدیریت شهری

نویسندگان

1 استادیار گروه برنامه ریزی، مدیریت محیط زیست و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/eiat.2026.238714
چکیده

امروزه مخاطرات ناشی از تغییر اقلیم اثرات گسترده‌ای بر جوامع انسانی و اکوسیستم‌ها، به‌ویژه محیط‌های شهری، گذاشته است. این اثرات شامل افزایش شدت و فراوانی حوادثی همچون سیل، موج‌های گرمایی، خشکسالی و طوفان است که شهرها را به‌عنوان مراکز اصلی تجمع جمعیت و فعالیت‌های اقتصادی در معرض آسیب‌های جدی قرار داده‌اند. کاهش اثرات این مخاطرات نه تنها نیازمند اقدامات پیشگیرانه است، بلکه توسعه راهکارهای سازگاری و تقویت تاب‌آوری شهری را نیز طلب می‌کند تا شهرها بتوانند به طور مؤثر با این تغییرات مقابله کنند، آسیب‌ها را کاهش دهند و پایداری و عملکرد خود را در مواجهه با بحران‌ها حفظ کنند. تاب‌آوری شهری یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت شهری معاصر است که به توانایی شهرها در مقابله، سازگاری و بازیابی از بحران‌های طبیعی و انسانی، اشاره دارد. با این حال، ارزیابی تاب‌آوری شهری همچنان با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. این مقاله به بررسی این چالش‌ها، نظیر نبود تعریف جامع و استاندارد برای مفهوم تاب‌آوری، محدودیت در دسترسی به داده‌های کافی و دقیق، پیچیدگی سیستم‌های شهری و ارتباطات متقابل آن‌ها و همچنین عدم هماهنگی و انسجام میان نهادها و سازمان‌های مرتبط، می‌پردازد. در ادامه، راهکارهایی برای ارتقای تاب‌آوری شهرها در برابر مخاطرات اقلیمی ارائه شده است که شامل بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای مدیریت هوشمند بحران، تقویت زیرساخت‌های اجتماعی و فنی، آموزش و افزایش آگاهی عمومی، و بهبود همکاری‌های بین‌بخشی و سیاست‌گذاری‌های منسجم است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با رفع این چالش‌ها و اتخاذ رویکردهای جامع، شهرها می‌توانند نه تنها در برابر بحران‌های کنونی مقاوم‌تر شوند، بلکه آمادگی بهتری برای مواجهه با بحران‌های آینده نیز پیدا کنند.