طراحی و اعتباریابی مدل ارتقای صلاحیت‌های آموزشی مسئولین ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور

نویسندگان

1 استاد،گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار،گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری،گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 دانشیار،گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/eiat.2026.238719
چکیده

هدف اساسی پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی مدل ارتقای صلاحیت‌های آموزشی مسئولین ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور می‌باشد. بدین‌منظور پژوهش از‌ نظر‌ هدف‌ کاربردی ‌است‌، جهت اجرای این تحقیق، از روش تحقیق آمیخته (کیفی و کمی) با رویکرد اکتشافی بهره گرفته شده است. در بخش کمی از روش توصیفی- پیمایشی و در بخش کیفی از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته شده است. جامعه آماری بخش کیفی شامل خبرگان نظری و تجربی بودند که با توجه به اصل اشباع و روش نمونه‌گیری هدفمند 19 مصاحبه‌شونده انتخاب شدند و همچنین در بخش کمی جامعه آماری شامل کلیه مسئولین (HSE) صنعت فولاد کشور بودند (530 نفر) که از روش محاسبه حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی که 223 مسئول انتخاب شدند. روش گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسش‌نامه‌های محقق ساخته برگرفته از یافته‌های بخش کیفی، برای سنجش اعتبار مدل از منظر مشارکت کنندگان بخش کیفی و همچنین از منظر پاسخ‌دهندگان بخش کمی بود که روایی و پایایی ابزار در دو بخش کیفی و کمی بررسی و تایید شد. روش تحلیل داده‌ها در بخش کیفی شامل تحلیل مضامین با نرم‌افزار (MaxQDA-V2018) و در بخش کمی شامل توصیف آماری (توصیف ویژگی‌های جمعیت شناختی و توصیف متغیرهای پژوهش) و تحلیل آماری (تحلیل عاملی تأییدی و تی تک نمونه‌ای) داده‌ها با نرم‌افزار spss-V27) و (SmartPls-V3 بود. صلاحیت‌های آموزشی مسئولین (HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور شامل ‌174 کد ‌مفهوم، ‌‌19 مقوله ‌محوری‌ و‌‌4 مقوله ‌کلیدی «دانش عمومی و حرفه‌ای»، «نگرش»، «مهارت» و «عوامل روان‌شناختی و رفتاری» مدل ارتقای صلاحیت آموزشی مسئولین (HSE) هستند. کارخانه‌های فولاد کشور باعث بالاتر رفتن دانش، آگاهی نگرش و مهارت مسئولین (HSE) شده که نتیجه آن حفظ و نگهداری از محیط‌زیست در محیط کار شده و این امر سبب افزایش توسعه پایدار، کاهش حوادث و بیماری‌های شغلی، حفظ بهداشت فردی و عمومی می‌گردد. مدل آموزش (HSE) به شکلی طراحی شده تا برای کلیه مسئولین (HSE) در شرکت‌ها و سایر صنایع مشابه مفید باشد.