ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان مرند با استفاده از مدل زوروس و کوبالیکوا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل ایران

2 دانشجوی کارشناسی ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل ایران

3 کارشناس حسابداری، دانشگاه پیام نور اردبیل، اردبیل، ایران

4 دانشجوی کارشناسی جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران

doi
10.22034/eiat.2025.230831
چکیده

ژئوتوریسم از جمله مفاهیم جدید در ادبیات جغرافیایی و گردشگری است که بر تعیین مکان‌های ویژه گردشگری از منظر زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی تأکید می‌کند. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان مرند با استفاده از مدل زوروس و کوبالیکوا می‌باشد. برای ارزیابی ژئوسایت‌ها با استفاده از مدل زوروس از معیارهای علمی، تهدیدات بالقوه و قابلیت‌های استفاده بهره گرفته می‌شود و ‌همچنین در مدل کوبالیکوا نیز از ارزش‌های علمی، آموزشی، اقتصادی، طبیعی، حفاظتی، فرهنگی و هنری استفاده می‌شود. نتایج حاصله از مدل زوروس نشان داد که ژئوسایت چشمه آبگرم صوفیان، با کسب امتیاز 84 ‌بیشترین قابلیت ژئوتوریستی را در بین ژئوسایت‌ها به خود اختصاص داده است. ‌همچنین با توجه به ارزیابی ژئوسایت‌ها با استفاده از مدل زوروس و مجموع امتیازات حاصله از پرسش‌نامه و نتایج نهایی مستخرج از نرم‌افزار SPSS، این نتایج حاصل شد که چشمه آبگرم صوفیان قابلیت سرمایه‌گذاری بیشتری در صنعت گردشگری را به خود اختصاص داده است. ‌همچنین ‌کمترین میزان امتیاز در ژئوسایت‌ها بر اساس مدل زوروس، به ژئوسایت دره دارانداش با امتیاز 52 اختصاص یافته است. ‌همچنین نتایج ارزیابی مدل کوبالیکوا نشان داد که ژئوسایت چشمه آب‌گرم صوفیان با امتیاز 14 حداکثر توانمندی را در جذب توریسم دارا می‌باشد. بعد از ژئوسایت چشمه آبگرم صوفیان، رودخانه زنوزچای به‌دلیل کسب امتیاز ارزش طبیعی بالا، در رده دوم قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصله، ‌کمترین امتیاز در مدل کوبالیکوا، به دره دارانداش اختصاص یافت. زیرا این منطقه از نظر قابلیت‌های ژئوتوریستی هنوز شناخته نشده است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که چشمه آبگرم صوفیان دارای پتانسیل‌های بسیار عالی برای جذب توریسم و شناساندن شهرستان مرند در سطح ملی و جهانی را دارا می‌باشد. در نهایت پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی برای استخراج نتایج دقیق‌تر از مدل‌های جدید طبیعی استفاده گردد.