کشاورزی شهری و نقش‌آفرینی آن در تاب‌آوری محیط زیست

نویسندگان

1 دکترای اگرواکولوژی، بخش تحقیقات دانه‌های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران

2 دکترای علوم باغبانی، گروه اگرواکولوژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22034/eiat.2025.230834
چکیده

شهرها، تنها با 3-2 درصد از کل زمین، بیش از 75 درصد انرژی جهان را مصرف می‌کنند و 80 درصد از دی‌اکسیدکربن را تولید می‌کنند. تا سال ۲۰۵۰، جمعیت جهان به 7/9 میلیارد نفر افزایش یافته و بیش از 7/7 میلیارد نفر در شهرها ساکن می‌شوند. این تغییرات جمعیتی چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی را به همراه دارد. برای تاب‌آوری شهر، نیاز به راهبردها و سیاست‌هایی است که توازن بین توسعه اقتصادی، حفاظت محیط‌زیست و اجتماعی را برقرار کنند. کشاورزی شهری نیز به‌عنوان ابزاری مؤثر در افزایش تاب‌آوری شهری مورد توجه قرار می‌گیرد. در این پژوهش با استفاده از دو مدل Skar و همکاران (2020) و Hancock (1993)، هر یک از عوامل تاثیرگذار بر تاب‎آوری محیط‌زیست شهر تهران به‌وسیله کشاورزی شهری تبیین شد. بررسی‎ها نشان داد کشاورزی شهری نقش حیاتی در تاب‌آوری و بهبود محیط‌زیست تهران دارد. کشاورزی شهری از طریق: کاهش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای، مدیریت پسماند، افزایش تنوع زیستی، افزایش مهارت‌های اجتماعی و اقتصادی افراد، کاهش استفاده از مواد شیمیایی و تقویت سلامت خاک و آب، در تاب‌‌آوری شهری نقش آفرینی می‌‌کند. کشاورزی شهری با ایجاد فضاهای کشاورزی درون شهر، ایجاد فرصت‌های آموزشی و اشتغال‌‌زایی برای افراد را فراهم می‌کند و در کنار آن، باعث کاهش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای از طریق حمل‌ونقل مواد غذایی می‌شود. همچنین، با جمع‌آوری و بازیافت مواد آلی، مدیریت پسماند را بهبود می‌بخشد و با ایجاد فضاهای سبز و بوم‌نظام‌های متنوع، تنوع زیستی را افزایش می‌دهد. این روند نه تنها از لحاظ اقتصادی و اجتماعی مفید است، بلکه تأثیرات مثبت آن بر محیط‌زیست نیز چشمگیر است.