ارائه مدل مناسب جهت مکانیابی احداث تصفیه‌خانه فاضلاب در استان مازندران با استفاده از روش‌‌های TOPSIS، ANP و AHP

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی محیط زیست، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه مهندسی محیط زیست، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استاد گروه مهندسی محیط زیست، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/eiat.2025.217690
چکیده

مکانیابی فعالیتی است که قابلیت‌‌ها و توانایی‌های یک منطقه را از لحاظ وجود زمین مناسب و کافی و ارتباط آن با سایر کاربری‌‌ها جهت انتخاب مکانی مناسب برای کاربری خاص، مورد توجه و تجزیه‌و‌تحلیل قرار می‌‌دهد. تصفیه‌خانه‌‌های فاضلاب به علت انتخاب نادرست و غیراصولی محل احداث، با مسائل و مشکلات جدی در مرحله بهره‌‌برداری مواجه می‌‌شوند. استان‌‌ مازندران به دلیل افزایش جمعیت در سال‌‌های اخیر و عدم مدیریت فاضلاب، با مشکلات متعدد محیط‌‌زیست، بهداشت و نارضایتی‌‌های اجتماعی مواجه شده است و انتخاب مکان مناسب جهت احداث فاضلاب و مدیریت درست آن در جهت استفاده مجدد از فاضلاب از ملزومات می‌‌باشد. هدف از پژوهش موردنظر، ارائه مدل مناسب جهت مکانیابی احداث تصفیه‌‌خانه فاضلاب با استفاده از روش‌‌های TOPSIS، ANP و AHP در استان مازندران با تاکید بر استفاده مجدد است. در این پژوهش ابتدا معیارهای ارتفاع، شیب، زمین شناسی، پوشش‌‌گیاهی، فاصله از شهر، فاصله از جاده، فاصله از گسل و فاصله از آبراهه تهیه شد سپس با استفاده از پرسشنامه نظر متخصصین و کارشناسان جهت امتیازدهی به پارامترها مورد استفاده قرار گرفت و وزن لایه‌‌ها با استفاده از نرم‌افزار Expert choice و Super decision تهیه و در نهایت در نرم‌افزار ArcGIS 10.5 به پهنه‌‌بندی مکان مناسب جهت احداث تصفیه خانه فاضلاب پرداخته شد. نتایج نشان داد که مقدار توان بسیار بالای منطقه با استفاده از روش ANP، AHP، TOPSIS ANP و TOPSIS AHP به ترتیب برابر با 5/263026 هکتار (03/11 درصد)، 2/180736 هکتار (58/7 درصد)، 4/247257هکتار (37/10درصد) و 1141159 هکتار (87/47 درصد) است.