نقد و ارزیابی ایده دانشگاه جامعه‌محور در ایران از دیدگاه خبرگان علمی

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 دانشیار مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

doi
10.22034/emes.2020.38970
چکیده

پژوهش حاضر با هدف نقد و ارزیابی دانشگاه جامعه‌محور در نظام آموزش عالی ایران اجرا شد. بدین‌منظور، به‌طور هم‌زمان از روش مطالعه اسنادی و مصاحبه با متخصصان استفاده شد. میدان پژوهش شامل مهم‌ترین متون اسنادی درباره وضعیت دانشگاه جامعه‌محور در ایران و مصاحبه با صاحب‌نظران آموزش عالی بود. نمونه‌گیری به روش هدفمند بوده و از پانزده سند علمی به‌عنوان نمونه نوشتاری استفاده شد. همچنین با دوازده نفر از متخصصان آموزش عالی، مصاحبه‌ای به روش هدفمند و از نوع گلوله‌برفی انجام گرفت. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضامین استفاده شد. سپس مضامین استخراج شده در سه سطح، گفتمان اول، گروه موافقان (برون‌گرا)؛ گفتمان دوم، گروه مخالفان (درون‌گرا) و گفتمان سوم، گروه موافقان مشروط، دسته‌بندی و ارائه شد. ارزیابی‌های خبرگان نشان می‌دهد که وضعیت دانشگاه جامعه‌محور متأثر از مداخلات بیرونی بوده و بیشتر مشکلات مربوط به تحقق نیافتن دانشگاه جامعه‌محور در ایران به ریشه‌های تاریخی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برمی­گردد. همچنین، الگوی مفهومی دانشگاه جامعه‌محور در ایران با یازده مؤلفه اصلی (تناسب با بافتارایران، مسئولیت‌پذیری، ارتباط و تعامل، توسعه عدالت، توسعه دانش-آموزش و پژوهش، اقتصاد و فناوری، فرهنگ دانشگاهی، استقلال دانشگاهی، رهبری و مدیریت، توانمندسازی و توسعه پایدار) طراحی شد. ارزیابی خبرگان بیانگر این است که در مؤلفه‌های یازده‌گانه وضعیت مطلوب نبوده است.