اثرات تجارت انرژی‌های فسیلی بر انتشار CO2

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اقتصاد نظری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀعلوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/eiat.2025.217696
چکیده

تجارت سوخت‌های فسیلی از منابع مهم درآمدی و همچنین از عوامل مهم رشد و توسعه اقتصادی می‌باشد. از طرفی کشورهای در حال توسعه به علت عدم وجود تکنولوژی کافی در فرآیند تولید، توان پالایش مناسب این سوخت‌ها را نداشته، لذا با صادرات سوخت‌های فسیلی به کشورهای توسعه یافته و صنعتی، موجب انتقال آلودگی به‌ویژه از طریق کانال‌های حمل‌ونقل و تولید می‌گردند. این پژوهش با به‌کارگیری الگوی خطی چند متغیره پانلی، اثرات تجارت سوخت‌های فسیلی بر انتشار CO2 را با تمرکز بر انتقال آلودگی در بین کشورهای هدف برای دوره زمانی 2023-2005 بررسی می‌نماید. نتایج حاصل نشان می‌دهند که کانال‌های تجارت انرژی‌های فسیلی (حمل‌ونقل و تولید) تاثیر مهم و معناداری بر انتشارCO2 داشته است. همچنین میزان این تاثیرات بر انتشار CO2 توسط بخش حمل‌ونقل و بخش تولید در کشورهای توسعه یافته در مقایسه با کشورهای در حال توسعه بیشتر می‌باشد که نشان‌دهنده انتقال آلودگی از کشورهای  در حال توسعه به سمت کشورهای توسعه یافته می‌باشد. سایر نتایج نشان داد که رشد جمعیت و تولید ناخالص داخلی ارتباط مثبت و معناداری با صادرات سوخت‌های فسیلی و انتقال آلودگی بین کشورهای هدف را دارد. علاوه بر این آزادی تجاری نیز موجب افزایش حجم تجارت سوخت‌های فسیلی و درنتیجه موجب افزایش انتشار CO2 می‌گردد. بنابراین برای جلوگیری از انتشار CO2 بایستی هر دو گروه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه سیاست‌های تجاری جدیدی از قبیل اعمال سیاست‌های مالیاتی محیط‌زیستی، بهره‌گیری از سوخت‌های تجدیدپذیر، توسعه تکنولوژی در بین کشورهای در حال توسعه و سیاست کنترل جمعیت را در پیش بگیرند.