مروری بر مطالعات آتشسوزی در اکوسیستمهای طبیعی ایران از سال 1377-1402
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی ساری، ایران
2 دانش آموخته دکتری علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی ساری، ایران
3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی ساری، ایران
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی کشاورزی گرایش سازههای آبی، کارشناس آبخیزداری اداره کل منابعطبیعی و آبخیزداری استان مازندران، ایران
doi
10.22034/eiat.2025.217695چکیده
بررسی اثرات آتش بر ویژگیهای مختلف اکوسیستمها دارای اهمیت بهسزایی در مدیریت و بهکارگیری آن به عنوان یک ابزار مدیریتی است. مقاله حاضر در صدد است تا به جمعآوری تمامی مقالات منتشر شده در این پژوهش بین سالهای 1377-1402، علاوه بر دستهبندی و جمعبندی نتایج آنها، نگاهی به جنبههای کمتر دیده شده آن نیز داشته باشد. تمامی مقالات مجلهای از دو پایگاه Magiran و SID و همچنین مقالات همایشی از سایت Civilica جمعآوری گردید. برای جستجوی مقالات از کلیدواژه «آتش» استفاده گردید. 192 مقاله مجلهای و 249 مقاله همایشی انتخاب و بررسی شدند. نتایج نشان داد که 82 تا از مقالات ارائه شده در کنفرانسها (130 مورد) از سال 1391و 85 درصد از مقالات مجلهای (82 عدد) از سال 1392 به بعد منتشر شدهاند. بیشترین میزان انتشار مقالات مجلهای مربوط به سال 1395 تا 96 (30 مورد) بود که بیانگر روند رو به رشد و شتابان تحقیقات در این زمینه است. تفکیک استانی انتشار مقالات نیز نشان داد که بیشتر محل تحقیق سه استان شمالی گلستان (27 مورد)، مازندران (23 مورد) و گیلان (13 مورد) است. جنگل با بیش از 70 درصد مقالات، سهم بیشتری در مطالعات آتش دارد. تقسیمبندی مقالات در سه گروه تجربی، مدلسازی و مروری نیز نشان داد که بیش از 65 درصد مقالات از نوع تجربی بوده است. بررسی دوره زمانی تحقیقات نیز نشان داد که دوره زمانی یکساله (60 درصد)، دو تا سه ساله (23 درصد) و چهار تا ده ساله (15 درصد) دارای بیشترین حجم مقالات بودند و دوره زمانی بلندمدت (بیش از ده سال) تنها محدود به دو مورد مقاله بود. رژیمهای آتشسوزی در حال حاضر به دلیل عوامل متعدد تغییر جهانی، به ویژه تغییرات آب و هوا، استفاده از زمین، و تأثیر مستقیم انسان از طریق اشتعال و سرکوب، در حال تغییر هستند. بنابراین درک بهتر محرکها، الگوها و تأثیرات این رژیمهای آتشسوزی در حال تغییر در حال حاضر و ادامه در آینده بسیار مهم است.