فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف اوتیسم یک وضعیت ناتوان‌ساز بالای رشد عصبی است که خصوصیات رفتاری را پوشش می‌دهد و ریشه در مراحل عصب‌‌شناختی و به‌طور ویژه کارکردهای اجرایی دارد. در پژوهش‌‌های متعددی ‌به نواحی مغزی درگیر شامل لوب پیشانی، سیستم لیمبیک، عقده‌‌های قاعده‌ای، لوب آهیانه و مخچه اشاره شده‌ که قشر پیشانی و ارتباطات آن با نواحی مغزی استریاتال و آهیانه در طیف گسترده‌ای از عملکردهای شناختی مغز به نام کارکردهای اجرایی درگیر است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی اثربخشی برنامه توان‌بخشی شناختی باران بر کارکردهای اجرایی (‌حافظه فعال، توجه پایدار و انعطاف‌پذیری شناختی) کودکان مبتلا به اوتیسم با عملکرد بالا بود.مواد و روش‌ها این مطالعه از نوع طرح تک‌آزمودنی با اندازه‌گیری مکرر بود. در این نوع طرح، رابطه‌ بین متغیر مستقل و متغیر وابسته بنا بر اندازه‌گیری‌های مکرر رفتار آزمودنی قبل و بعد از ارائه متغیر مستقل بررسی می‌شود. جامعه این پژوهش را کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا که در سال تحصیلی 1395 تا 1396 به کلینیک باران در شهر تهران مراجعه کرده بودند، شامل می‌شد. نمونه‌ها‌ در پژوهش حاضر براساس نمونه‌گیری از‌طریق جامعه دردسترس انتخاب شدند که 3 کودک پسر مبتلا به اوتیسم با عملکرد بالای 8 تا 11 سال در مقطع ابتدایی هستند. ارزیابی‌ها برای کودکان در 5 مرحله انجام شد. مرحله اول ارزیابی 2 هفته پیش از شروع درمان بود. مرحله دوم 2 روز قبل از شروع درمان انجام شد. مرحله سوم بعد از 5 جلسه آزمایش درمانی بود که به‌صورت جلسه 1 ساعته برگزار می‌شد. مرحله چهارم بعد از 10 جلسه درمان 1 ساعته و در‌نهایت، مرحله‌ پیگیری به فاصله‌ 4 هفته بعد از پایان درمان انجام شد. برای ارزیابی حافظه‌ فعال از آزمون فراخنای عدد، کلمه و ناکلمه، برای ارزیابی توجه پایدار از آزمون ثبت توجه و برای ارزیابی انعطاف‌پذیری شناختی از قسمت الف و ب آزمون ردیابی رنگی کودکان استفاده شد. بعد از گردآوری و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل بصری نمودار و اندازه اثر به‌کار برده شد.یافته‌ها یافته‌های حاصل از تفسیر نمودارها در این مطالعه نشان می‌دهد عملکرد آزمودنی‌ها در آزمون‌های فراخنای عدد، کلمه و ناکلمه، ثبت توجه و قسمت الف و ب آزمون ردیابی رنگی کودکان پس از آزمایش بهبود یافته ‌است. همچنین اندازه اثر نشان داد برنامه توان‌بخشی شناختی مبتنی بر حرکات تعادلی برکارکردهای اجرایی (حافظه‌ فعال، توجه پایدار و انعطاف‌پذیری شناختی) کودکان مبتلا به اوتیسم با عملکرد بالا مؤثر بوده ‌است. نتیجه‌گیری نتایج پژوهش نشان می‌دهد توان‌بخشی شناختی مبتنی بر حرکات تعادلی می‌تواند باعث بهبود حافظه‌ فعال، توجه پایدار و انعطاف‌پذیری شناختی کودکان مبتلا به اوتیسم شود.