بازشناخت تجربیات خاک کوبیده در معماری بومی، ایده‌ای همگام با محیط‌زیست

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

2 کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه یزد، ایران

doi
10.22034/eiat.2024.206058
چکیده

استفاده از مصالح بومی و بازشناخت تجربیات خاک‌‌کوبیده در معماری از مهمترین عوامل و ایده‌‌های حل بحران‌‌های محیط‌زیستی و همگام شدن با آن می‌‌باشد. با توجه به ارزان و در دسترس بودن خاک به عنوان یک ماده طبیعی، در هرمنطقه بسته به جنس خاک و میزان مهارت و توانایی افراد، از قابلیت‌‌های متفاوت آن بهره گرفته‌‌اند و از تولیدات مختلف آن از جمله؛ خشت، گل، چینه، بلوک‌‌خاکی فشرده، خاک‌‌کوبیده و غیره استفاده کرده‌‌اند. امروزه با وجود تلاش‌‌های زیادی که در ایران در جهت استفاده از مصالح با صرفه اقتصادی صورت گرفته ‌‌است، ولی از منظر انرژی تمهیدات کمتری ارایه شده ‌‌است و عموما با ساخت‌و‌ساز نادرست و استفاده از مصالح نامناسب، موجب هدر رفت انرژی نیز شده‌‌اند. اینجاست که معماران می‌‌توانند با بهره‌‌گیری از تجربیات گذشتگان، معماری‌‌ای که همساز با اقلیم و محیط‌‌زیست خود بوده و توانسته است پیوند و ارتباط مناسبی با طبیعت پیرامون برقرار کند را ایجاد نموده و از آسیب‌‌های ناشی از طراحی و ساخت نادرست جلوگیری نمایند. در میان روش‌‌های متفاوت ساخت‌و‌ساز با خاک، خاک‌‌کوبیده محصول یک نوع متفاوت از فن‌‌آوری خاک است که امروزه در بسیاری از نقاط جهان در پاسخ به مسایل محیط‌‌زیستی استفاده می‌‌گردد. سوالاتی که در این راستا مطرح می‌‌شود عبارت است از: 1. بازشناخت تجربیات خاک‌‌کوبیده در معماری بومی چگونه قابل تبیین است؟ 2. چگونه خاک‌‌کوبیده به‌عنوان ایده‌‌ای همگام با محیط‌‌زیست عمل می‌‌نماید؟ نوع تحقیق بر مبنای هدف، کاربردی و عملی و با ترکیب روش استدلال منطقی، مطالعات توصیفی- تحلیلی و تاریخی و بر پایة اسناد و منابع کتابخانه‌‌ای انجام گرفته است. هدف نویسنده آن است که با بازشناخت تجربیات خاک‌‌کوبیده در اندیشه‌‌ها و نظریات و معماری بناها و بافت تاریخی، از تجربیات معماری گذشته بهره گرفته و با بروز‌‌رسانی و ترمیم آن و در نهایت با به‌‌کارگیری و اشاعه آن در معماری امروز، این معماری را همگام با محیط‌‌زیست شکل دهد و گامی هرچند کوچک در زمینه حل بحران‌‌های محیط‌‌زیستی، مصرف بهینه انرژی و هماهنگی با معماری بومی بردارد.