ارزیابی اثرات محیط‌‌زیستی آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌های کشاورزی و پیشنهاد راهکار

نویسندگان

1 دکترای آمایش محیط‌‌زیست، گروه محیط‌‌زیست، دانشگاه گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22034/eiat.2024.206077
چکیده

با توجه به محدودیت آب شیرین در دسترس و از طرف دیگر نیاز فراوان به آب در کشاورزی، استفاده از آب‌‌شیرین‌‌کن گریزناپذیر است. هدف این مطالعه بررسی اثرات آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌های کشاورزی بر سواحل جنوبی و ارایه راهکارهای اصلاحی به منظور کاهش اثرات منفی آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌ها بر محیط‌زیست منطقه است. در این مطالعه، داده‌‌های مربوط به کیفیت آب سطحی و زیرزمینی شامل اسیدیته، شوری و فلزات سنگین از جمله کلسیم، آرسنیک، باریم، کادمیوم، کبالت، مولیبدن، سلنیوم و منیزیم در سواحل بندر عباس جمع‌‌آوری و با استاندارد سازمان محیط‌‌زیست مقایسه شد. نتیجه بررسی‌‌ها نشان داد که برخی از عناصر مربوط به تخلیه پساب آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌ها از جمله As، Ba، Cd، Co، Mg، Mo و Se با مقادیر به ترتیب 1/0، 1، 01/0، 05/0، 100، 01/0 و 02/0 میلی‌‌گرم در لیتر بیش از استاندارد تعیین شده‌‌ی سازمان محیط‌‌زیست هستند. در ادامه و به منظور ارزیابی اثرات استفاده از آب شیرین‌‌کن‌‌ها بر محیط‌‌زیست، ماتریس ایرانی اثرات برای محیط‌‌های فیزیکی، بیولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و فعالیت‌های ناشی از انجام پروژه تشکیل شد. با در نظر گرفتن دستورالعمل ماتریس ایرانی و با توجه به این که میانگین رده‌بندی در کمتر از 50 درصد موارد هم در ستون‌ها و هم در ردیف‌ها کمتر از 1/3- است. لذا برای ادامه کار استاندارد آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌ها گزینه‌‌های اصلاحی و طرح‌‌های بهسازی مورد نیاز است. بنابراین راهکارهایی از جمله پیش تصفیه پساب، خودداری از تخلیه مستقیم پساب در محیط، استفاده از حوضچه‌‌های تبخیر و ایجاد کمربند سبز با گیاهان شورپسند، به منظور کنترل پساب، برای جبران و کاهش اثرات بر منطقه ارایه شد و برنامه پایش مداوم و آزمایش کیفیت آب چاه و کیفیت پساب خروجی آب‌‌شیرین‌‌کن‌‌ها از نظر اسیدیته، شوری و عناصر آلاینده شامل Ba، Cd، Co، Mg، Mo و Se پیشنهاد گردید.