ارزیابی مساحت کل جنگل‌های مانگرو و نحوۀ گسترش آن‌ها در سواحل جنوبی ایران

نویسندگان

1 دانشیار، عضو هیات علمی پژوهشکدۀ علوم دریایی، پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، تهران، ایران.

doi
10.22034/eiat.2024.206086
چکیده

جنگل‌های مانگرو از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های گیاهی سواحل در نواحی حاره‌ای هستند در که در سواحل کم انرژی و کم شیب با میزان جزرومد زیاد می‌رویند. این جنگل‌ها خدمات بسیار زیاد برای نواحی ساحلی و دریایی پیرامون خود دارند. این نواحی زیستگاه بسیاری از ماهیان، پرندگان و پستانداران را مهیا می‌کنند، جلوی امواج شدید ورودی به ساحل را می‌گیرند و از همه مهم‌تر به دلیل ذخیرۀ کربن در درختان و خاک خود جلوی افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای و گرمایش جهانی را می‌گیرند. در این مطالعه برای اولین بار با استفاده از تصاویر با قدرت تفکیکی مکانی بالا، مساحت تمامی جنگل‌های مانگرو ایران با دقت زیاد محاسبه گردید. بر این اساس مساحت کل جنگل‌های ایران در امتداد چهار استان ساحلی 132 کیلومتر مربع محاسبه گردید که 92 درصد آن در امتداد سواحل استان هرمزگان جای گرفته‌اند. مطالعات نشان می‌دهد سواحل کم شیب شرق و مرکز تنگه هرمز مناسب‌ترین محیط را برای رشد این جنگل‌ها فراهم می‌کند. خور خوران با 3/88 کیلومتر مربع، 67 درصد جنگل‌های کشور را در خود جای‌داده است. جنگل‌های مانگرو رود گز (4/10 کیلومتر مربع)، کولغان (8/5 کیلومتر مربع)، جاسک (6/5 کیلومتر مربع) و گواتر (5/4 کیلومتر مربع) با اختلاف زیاد در رده‌های بعدی جای دارند. متاسفانه دخالت‌های انسانی موجب گردیده در پنجاه سال گذشته تقریبا یک‌سوم جنگل‌های مانگرو جهان از میان برود. در کشور ما اگرچه روند تغییرات جنگل‌های مانگرو در قرن گذشته افزایشی بوده اما مطالعات دقیق‌تر نشان می‌دهد این روند طی یکی دو دهۀ گذشته متوقف‌شده و در برخی نقاط رو به کاهشی شدن گذارده است.