بودجه ریزی پژوهشی و تببین تأثیر آن بر بهرهوری فعالیتهای تحقیقاتی و بررسی راهکارهای اصلاحی
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، مدیریت دولتی، تهران، ایران
2 استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام (نویسنده مسئول)
doi
چکیده
دانشگاهها، پژوهشگاهها، پارکهای علم و فناوری و سایر مؤسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری به عنوان اصلیترین ارکان توسعه علم و فناوری کشورها محسوب میشوند، زیرا محصولات و برون دادهای این مراکز اعم از سرمایههای فکری و دانشی و نیز تولیدات علمی و فناوری از مهمترین سرمایههای کشورها به ویژه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه است که از آن به عنوان سرمایههای نامشهود یاد میشود. نقش سرمایههای نامشهود در جوامع بینالمللی به عنوان یکی از مهمترین ابزار اعمال قدرت کشورها نقشی مهم، اساسی و سازنده است. از اینرو نقشآفرینی و عرضه اندام در سطح بینالمللی بدون نهاد علم و فناوری تقریباً میسر نمیباشد کما اینکه در سطح ملی نیز اثرگذاری آن قابل توجه است. در این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی و تحلیلی و توصیفی ابتدا وضعیت بودجه پژوهشی دستگاههای مندرج در قانون بر اساس فصول و برنامههای تحقیقاتی طی سالهای 90 تا 95 بررسی شده است. سپس بر اساس اطلاعات و آمارهای موجود، اهداف و فعالیتهای معاونت و همچنین مستندات قانونی، کارایی و اثربخشی و در نهایت بهرهوری برخی از فعالیتهای تحقیقاتی به نسبت بودجه پژوهشی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که بودجه پژوهشی طی سالهای فوق روندی رو به رشد داشته است، اما در برخی از سالها بودجه تحقیقات، علیرغم رشد در همان سال، نسبت به سال قبل خود کاهش داشته است، که این موضوع نشاندهنده رشد نامتناسب بودجه تحقیقات نسبت به رشد بودجه کل میباشد. از میان 22 فعالیتهای تحقیقاتی معاونت پژوهشی که در واقع در این تحقیق از آنها بعنوان شاخصهای علم و فناوری یاد میشود علیرغم عدم تحقق هدف برنامه توسعه پنجم مبنی بر "رسیدن سهم تحقیقات از تولید ناخالص داخلی به میزان 3درصد" ، در 9 مورد دارای میانگین رشدی متناسب با میانگین رشد بودجه تحقیقات و حتی بیشتر بوده است و در 13 مورد دیگر میانگین رشدی کمتر از میانگین رشد بودجه تحقیقات داشته اند.