تحلیل لوایح و طرح‎های معوقه و فرایند تصویب آن‌ها در مجلس بیست‌ویکم شورای ملی (1342-1346ش./1963-1967م.)

نویسندگان

1 دکتری تاریخ، دانشگاه اصفهان، ایران

2 استاد گروه تاریخ، دانشگاه اصفهان، ایران

doi
10.22034/jiiph.2025.68013.2587
چکیده

لوایح و طرح‎هایی که در مجلس مطرح می‎شد، در موارد متعددی دچار سیکل معطلی و ماندگاری شده، گاهی ماه‎ها و حتی تا سال‎ها بعد همچنان بلاتکلیف می‎ماند و چه‌بسا به فراموشی و بایگانی سپرده می‎شد. مجلس بیست‌ویکم با انبوهی از لوایح و طرح‎های معطل مربوط به مجالس گذشته مواجه شد که لاجرم در این دوره از مجلس باید بررسی و تعیین تکلیف می‎شدند. هدف این پژوهش تحلیل و بررسی لوایح و طرح‎های معوقه در مجلس بیست‌ویکم شورای ملی می‌باشد که به ‎‎روش توصیفی‌تحلیلی انجام خواهد شد. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد براساس اسناد موجود در مجلس شورای ملی، لوایح و طرح‎هایی وجود دارد که از دوره‎های قبل از مجلس بیست‌ویکم شورای ملی به این مجلس منتقل و در دستور کار قرارگرفته‎ بودند. موارد ارسالی که عمدتاً لوایح هستند، دلایل متعددی برای تأخیر در روند تصویب داشتند. مجلس بیستم عمر دوماهه‎ای داشت و مجلس بیست‌ویکم هم پس از دو سال و اندی تشکیل شد. لوایح و طرح‎های معوقه از مجلس بیستم و قبل از آن و نیز مصوباتی که در دوران فترت میان دو مجلس بیستم، و بیست‌ویکم تصویب شده بودند، به مجلس بیست‌ویکم منتقل شدند. در دورة موردپژوهش، لوایح و طرح‎های معوقه بنا به ضرورت و نیاز، توسط مسؤلان دوباره به چرخة تصویب در مجلس وارد شده و بررسی شدند. از سوی دیگر برخی از لوایح شامل اصلاحات ارضی، کاپیتولاسیون و انجمن‎های ایالتی و ولایتی، تحت‌تأثیر فشارهای بیرونی مجلس شورای ملی به مجلس تحمیل شد. سیر طولانی پروسۀ تصویب درون‌مجلسی و چرخۀ معیوب فشارهای بیرون از مجلس شورای ملی، در مجموع دو دسته عوامل مهم در به تعویق افتادن تصویب لوایح و طرح‎ها و انتقال به مجلس بیست‌ویکم و پس از آن بود. بی شک چنین میراثی از قبل و پس از آن در مجالس مختلف رواج داشت.