مهاجرت و استخدام پزشکان آلمانی یهودی در ایران در دورۀ رضاشاه، به روایت اسناد و مکاتبات

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، ایران

2 کارشناس ارشد تاریخ عمومی جهان، دانشگاه شیراز، ایران

3 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، ایران

4 دانشجوی دکتری تاریخ بعد از اسلام دانشگاه شیراز، ایران

doi
10.22034/jiiph.2025.64437.2544
چکیده

موضوع این پژوهش بررسی نقش و اقدامات دولت ایران براساس اسناد و مکاتبات رسمی و همچنین تحلیل انگیزه‎ها و اقدامات پزشکان مهاجر آلمانی یهودی از طریق مطالعه درخواست‎ها و مکاتبات آن‎ها با دولت ایران است که با تکیه بر اسناد و مکاتبات دولتی و به شیوۀ اسنادی-کتابخانه‎ای گردآوری شده و با روش توصیفی‌تحلیلی موردبررسی و واکاوی قرار می‎گیرد. یافتۀ پژوهش حاکی از آن است که دولت ایران برای نوسازی زیرساخت‎های درمانی تلاش‎هایی برای جذب پزشکان خارجی انجام داد و عواملی مانند به قدرت رسیدن نازیسم در آلمان در سال 1312ش/1933م و بی‌کار شدن پزشکان یهودی، این روند را تسهیل کرد و امکان استخدام برخی از این پزشکان را برای دولت ایران فراهم ساخت. بااین‎حال، ناکارامدی‎های اداری، نگرانی‎های سیاسی و محدودیت‎های قانونی، مانع بهره‎برداری کامل از این ظرفیت شدند. درنهایت، مطالعه حاضر تأکید می‎کند که ترکیبی از فرصت‎ها و چالش‎ها در این فرایند، هم‌زمان باعث پیشرفت و محدودیت در نوسازی نظام سلامت ایران طی دوره رضاشاه شده‌است.