ادراک و آسیب‌‌پذیری نسبت به تغییرات محیطی بین کشاورزان شهرستان نجف‌‌آباد

نویسندگان

1 استاد مدعو، گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/eiat.2023.193730
چکیده

بخش کشاورزی ذاتا حساس به شرایط تغییر اقلیم است و این امر موجب شده که یکی از آسیب‌‌پذیرترین بخش‌‌ها به خطرات و اثرات تغییرات محیطی باشد. هدف این پژوهش آسیب‌‌پذیری تغییرات محیطی در بخش کشاورزی نواحی روستایی شهرستان نجف‌‌آباد است. روش تحقیق در این بررسی از نوع توصیفی- تحلیلی است و داده‌‌ها به روش پیمایشی تهیه شده است. جامعه آماری تحقیق کشاورزان شهرستان نجف‌‌آباد است. حجم نمونه با استفاده از جدول بارتلت و همکاران 209 نفر کشاورز تعیین گردید. از ضریب آلفای کرونباخ برای سنجش قابلیت اعتبار ابزار اندازه‌‌گیری، استفاده گردیده است که پرسشنامه با ضریب اعتباری 735/0 تأیید شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌‌ها از آزمون‌‌های تی تک‌‌نمونه‌‌ای، تحلیل عاملی اکتشافی و رویکرد مدل‌‌سازی معادله ساختاری واریانس محور و نرم‌‌افزار مربوطه (پی ال اس) استفاد شد. نتایج نشان داد پایین بودن تحصیلات کشاورزان، علاوه بر افزایش آسیب‌‌پذیری آن‌‌ها در برابر تغییرات محیطی از جمله خشکسالی و کم‌‌آبی، بر ویژگی‌‌ها و رفتارهای تولیدی و زراعی آنها نیز تأثیر‌‌گذار است. نتایج آزمون تی تک‌‌نمونه‌‌ای نشان داد که اثرگذاری تغییرات محیطی بر گویه‌‌های اراضی زیرکشت، عملکرد محصول، دوره رشد محصول، کیفیت محصول، کمیت آب (مقدار)، کاهش درآمد کشاورزان، بیکاری کشاورزان و مهاجرت از روستاها بیشتر از حد متوسط است. همچنین یافته‌‌های پژوهش نشان  با استفاده تحلیل عاملی 5 عامل زیربنایی به دست آمده که در بین عامل‌‌ها، عامل اقتصادی- معیشتی بیشترین درصد تبیین واریانس از متغیرهای تحقیق دارد. در کل می‌‌توان گفت بخش کشاورزی شهرستان آسیب جدی دیده و بنیان و بنیه اقتصادی خانوارهای روستایی را به شدت تضعیف کرده است.