پژوهشی در سکه های عصر ایلخانی موزه های بانک سپه، ملی، مراغه و زنجان
نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه زنجان، ایران.
doi
10.22034/jiiph.2025.61753.2521چکیده
مطالعات تاریخی از منابع گوناگون ممکن است صورت گیرد که سکههای ضربشده توسط حکومتها یکی از مهمترین آنها بهشمار میروند. سکهها نهتنها وسیلهای برای مبادلۀ اقتصادی، بلکه حامل اطلاعات سیاسی، مذهبی، اقتصادی، هنری و زبانی نیز هستند. سکهها در تاریخنگاری دورۀ ایلخانان ارزش مطالعاتی بسیاری دارند زیرا سکههای این دوره حاوی اطلاعات ارزشمندی از روابط آنان بهویژه با قاآن مستقر در مغولستان و چین و بعضی ایالات نیمهمستقل تابع آنان نظیر ارمنستان، فارس، کرمان، وضعیت اقتصادی، دین و مذهب، زبان، آداب نامگذاری، جایگاه زنان و برخی دیگر از اصول کشورداری هستند که در جای خود میتوانند خلأهای کتابهای تاریخنگاری در این زمینه را جبران نمایند. سؤال اصلی این پژوهش این است که از سکههای ایلخانی چه اطلاعات تاریخنگارانهای میتوان استخراج کرد؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی-تبیینی ضمن بهرهگیری از منابع کتابخانهای و مقالهها، با تکیه بر سکههای موجود در موزهها، موضوع را بررسی کردهاست. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مغولان با هدف حفظ انسجام سیاسی و همافزایی با مردمان قلمروهای فتحشده، از نمادهای اسلامی بر سکهها استفاده کردند تا از بروز مشکلات سیاسی ناشی از تغییر شعائر جلوگیری کنند. علاوه بر این، مطالعۀ سکههای موزههای ذکرشده برخی از باورهای پیشین در خصوص نوع روابط هرکدام از ایلخانان با قاآنان، برگشت اولجایتو از مذهب شیعه، فلسفۀ وجودی زبان چینی و تعدادی دیگر از این باورها را به چالش کشیده و نکات تازهای را مطرح کردهاست.