فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ابریشم ازجمله محصولات کشاورزی است که نقش مهمی در صنعت نساجی دارد. گسترش نظام اقتصاد جهانی و روابط بازرگانی ایران با اروپا در سده‎های هفدهم و هجدهم، نقش برجسته‎ای در صادرات و اقتصاد کشاورزی ایران ایفا کرد؛ اما در سدۀ نوزدهم تولید آن با افت‌وخیز‎هایی همراه بود که عمدتاً در بیرون از نظام اقتصادی ایران به آن تحمیل شده بود. این پژوهش به بررسی تأثیر متقابل مسائل بین‎المللی و سیاست‎های داخلی دولت مدرن بر فرازوفرود تولید و تجارت ابریشم ایران، در فاصلۀ میان دو جنگ جهانی می‎پردازد. این اثر تلاش دارد تا با روش تحقیق تاریخی و با استفاده از رویکرد توصیفی‌تحلیلی به این پرسش اصلی پاسخ دهد که نظام اقتصاد جهانی چه تأثیری بر تولید و تجارت ابریشم ایران داشت و برنامه‎های دولت در این خصوص تا چه اندازه موفقیت‎آمیز بود؟ یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد که جنگ جهانی اول، بحران اقتصاد جهانی 1929 و روابط بازرگانی ایران و شوروی نقش مهمی در جهت‎گیری فعالیت نوغان‌داران و فرازوفرود تولید و صادرات ابریشم داشت. در مقابل، دولت ایران با ایجاد و توسعۀ ادارۀ نوغان، صنعتی‎سازی جایگزین واردات، برپایی شرکت سهامی نوغان و توسعۀ آموزش حرفه‎ای کوشید تا بر این موانع غلبه کند. با برپایی صنایع ابریشم‎بافی همراه با محدودیت واردات پارچه‎های ابریشمی، بر مقدار تولید پارچه داخلی افزوده شد. بااین‌حال، هرچند کوشش‎های دولت به‌طور موقت، تغییراتی نسبی در جهت‎گیری تولید پدید آورد، اما به‌دلیل عدم کشش تقاضای خارجی پس از بحران اقتصادی 1929 و بحران‎های شتابان بین‎المللی، این تغییرات ناپایدار بود و درنتیجه موفقیت چندانی حاصل نشد.