فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ورود فناوری‌های جدید ازجمله عکاسی به ایران در دورۀ قاجار، منشأ تحولات ژرفی در عرصه‌های گوناگون اجتماعی و فرهنگی شد. صنعت عکاسی در دورۀ محمدشاه به ایران وارد و گسترش آن، از دورۀ ناصری، با حضور عکاسان مرد آغاز شد و به‌تدریج با علاقه‌مندی زنان، ورود زنان عکاس و تأسیس عکاس‌خانۀ بانوان، موردتوجه قرار گرفت. در طی این دوره، جامعۀ ایران همگام با تحولات جهانی، تغییرات بنیادینی در فرهنگ و هنر تجربه نمود که از نتایج آن، تغییر نگرش به نقش و جایگاه زن در ساختار اجتماعی و فرهنگی بوده است. این مقاله به تحلیل زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی حضور زنان عکاس و علاقه‌مندی زنان به عکس در دورۀ ‌ناصری تا زمان کشف حجاب می‌پردازد. سؤال اصلی پژوهش، چگونگی استقرار و سازوکار این زمینه‌ها و تغییرات اجتماعی-فرهنگی و نتایج آن است. هدف این مقاله، شناخت عوامل تأثیرگذار بر ورود زنان به فعالیت‌های اجتماعی با تأکید بر زنان عکاس و عکاسی از زنان است که با روش توصیفی‌تحلیلی، متکی بر منابع تاریخی و تحقیقات معتبر و اسناد دورۀ قاجار و تکیه بر دیدگاه معیار جهانی ماتیلا و همکاران در تقسیم‌بندی مخاطبان پدیده‌های جدید انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با ورود دوربین عکاسی‌، در یک کنش جمعی، ابتدا زنان اشراف به عکاسی علاقه‌مند شدند و به‌تدریج در اواخر دورۀ قاجار، فرصت مشارکت زنان از دیگر گروه‌ها، در عرصۀ عکاسی فراهم گردید.