اولویت‌‌بندی شاخص‌‌های توسعه شهری پایدار با استفاده از روش دلفی (مطالعه موردی: شهر مشهد)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آمایش محیط‌‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه محیط‌‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

3 استاد گروه محیط‌‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه رن 2، رن، فرانسه

doi
چکیده

برای دستیابی به توسعه پایدار؛ علاوه بر سایر مولفه‌‌ها؛ لازم است شهرها به عنوان نقاط و کانون‌‌های اصلی برای حل مشکلات جهانی توسعه پایدار مد نظر قرار گیرند. علی‌‌رغم وضوح آشکار معضلات اکولوژیکی و محیط‌‌زیستی و پیامدهایش، هیچ زمینه مشترکی برای یک الگو یا پارادایم شهر پایدار وجود ندارد و ابهامات زیادی در این رابطه به پیچیدگی شرایط می‌‌افزاید. با توجه به نتایج تحقیقات مختلف، محققان استدلال نموده‌‌اند که فرم شهرها و الگوی کاربری اراضی تعیین کنندگان اصلی موضوع پایداری شهری هستند. برای دستیابی به شهر پایدار چندین مدل مفهومی ارایه  شده‌‌است که هر یک از آن‌‌ها، دارای اهدافی متفاوت و گاهی متناقض هستند. در این تحقیق با مرور منابع مختلف داخلی و خارجی 59 شاخص برای رسیدن به شهر پایدار تعیین گردید. با استفاده از روش دلفی در سه مرحله دریافت اطلاعات از 12 متخصص و کارشناس و محاسبه توابع، درجه اهمیت و درصد اهمیت این شاخص‌‌ها اولویت‌‌بندی شدند. تجزیه و تحلیل‌‌ها نشان داد که از این 59 شاخص، براساس نظر کارشناسان، شاخص‌‌های کاهش ترافیک، حفاظت از کیفیت آب و بهبود کیفیت هوا، به ترتیب با درصد اهمیت 3/36، 3/35و 6/34 در اولویت‌‌های اول تا سوم در گروه اهداف محیط‌‌زیستی، به عنوان شاخص‌‌های اولیه برای رسیدن به شهر پایدار هستند. از سوی دیگر، شاخص اطمینان از وجود ظرفیت توسعه مناسب و کافی در بازار سهام در گروه اهداف اقتصادی با 6/18 درصد اهمیت از شرایط لازم برخوردار نبود و حذف گردید.