فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تجارت مروارید پرسودترین کالای تجاری در خلیج‌فارس، تا پیش از اکتشاف نفت بود. بریتانیا در عصر قاجار سهم عمده‎ای در تجارت مروارید داشت. ازاین‌رو تلاش داشت امنیت این حوزه را به‌منظور تسهیل تجارت مروارید تأمین سازد. در این راستا به مقابله با درگیری‎های قبایل عرب و دزدی‎ دریایی پرداخت و با عقد قراردادهایی، آن‌ها را به در پیش گرفتن رویۀ مسالمت‎جویانه وادار نمود. در پژوهش حاضر تلاش بر آن است که با روش تاریخی و رویکرد توصیفی‌تحلیلی و براساس منابع کتابخانه‎ای و اسنادی، به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که تجارت مروارید چه تأثیری بر ایجاد صلح دائم توسط بریتانیا در خلیج‌فارس داشت؟ براساس یافته‎های تحقیق، بروز ناآرامی و جنگ میان قبایل عرب منطقه و دزدی‎های دریایی باعث ایجاد اختلال در تجارت مروارید در خلیج‌فارس شد. بریتانیا که از این تجارت سود هنگفتی به دست می‎آورد، به‌منظور برقراری امنیت با ترکیبی از اعمال فشار و جلب رضایتِ شیوخ عرب، در ابتدا تنها در فصول صید و تجارت مروارید، اقدام به ایجاد آتش‎بس‎ نمود و سپس با انعقاد قرارداد صلح دائم به ناامنی‎‎ها و درگیری‎ها در خلیج‌فارس خاتمه داد. در این میان، شیوخ عرب که از تجارت مروارید سود فراوانی کسب می‎کردند، با قرارداد صلح دائم موافقت نمودند. بدین‎ترتیب مهم‌ترین یافتۀ این تحقیق تأثیر مستقیم تجارت مروارید بر شکل‎گیری قرارداد صلح دائم میان شیوخ عرب و بریتانیا بود که درنهایت به تسلط بریتانیا بر خلیج‌فارس و شکل‎گیری شیخ‌نشین‌ها در حاشیه جنوبی خلیج‌فارس منجر شد.