ارزیابی تحلیلی مشکلات تالاب بین‌‌المللی امیر‌‌کلایه به روش توصیفی و درخت مشکلات

نویسندگان

1 عضو هیت علمی پژوهشکده محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

2 کارشناس پژوهشی پژوهشکده محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

3 دانش‌‌آموخته کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران

doi
چکیده

تالاب‌‌ها از جمله مهم‌‌ترین بوم سازگان هایی هستند که به دلیل تنوع‌زیستی منحصر به فرد و اهمیت‌‌های چند جانبه از جایگاه ویژه‌ای برخودارند. در چند دهه اخیر تالاب‌‌ها با مشکلات عدیده‌‌ای مواجه شده‌‌اند. در این مقاله مشکلات تالاب امیرکلایه بر اساس نتایج حاصل از طرح مشارکتی تدوین برنامه مدیریت جامع زیست بومی تالاب امیرکلایه با تفکیک در سه حوزه اساسی تنوع زیستی، آب و خاک و اقتصادی- اجتماعی بررسی و مولفه‌‌های هر یک از این بخش‌‌ها به روش توصیفی و تکنیک درخت مشکلات تشریح گردید. نتایج حاصل از ترسیم درخت مشکلات در کارگروه‌‌های تشکیل شده نشان داد که در حوزه تنوع زیستی، عواملی مانند شکار و صید غیر مجاز، ورود گونه‌های مهاجم و غیربومی، بیماری‌های حیات وحش و رشد و تجزیه زیاد گیاهان تالابی از مسایل این تالاب است. همچنین، در حوزه منابع آب و خاک، ورود فاضلاب کشاورزی، برداشت آب و عدم لایروبی زهکش‌‌ها جز مشکلات است و در نهایت در حوزه اقتصادی-اجتماعی معضلاتی مانند تغییرکاربری اراضی، عدم آگاهی و آموزش مدیران و جوامع محلی از کارکردهای تالاب، عدم تعامل و مشارکت سازمان‌‌های ذی‌نفع و فقر معیشتی جامعه محلی از مهمترین مسایل تالاب امیرکلایه است. مجموع مشکلات فوق موجب بروز پیامدهایی جبران ناپذیر بر محیط‌زیست تالاب و از دست رفتن کارکردهای بالقوه زیستی، اقتصادی و اجتماعی آن گردیده است. نتایج این بررسی نشان داد که در صورت عدم اجرای برنامه مدیریت جامع زیست بومی تالاب امیرکلایه نمی‌‌توان از بروز پیامدهای جبران‌ناپذیری مانند تخریب روزافزون این زیستگاه تالابی و از بین رفتن ارزش‌‌ها و کارکردهای آن جلوگیری نمود.