تفریحِ زنانه و نظمِ جنسیتی از نگاه سفرنامه‎های خارجی دوره قاجاریه

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران

2 کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه پیام نور، کرمانشاه

doi
10.22034/jiiph.2024.55622.2413
چکیده

سفرنامه‎های دورۀ قاجاریه روایتی از موقعیتِ زنان و گرایش‎هایِ تفریحی و معطوف به سرگرمیِ آنان به دست می‌دهند که می‎توان از لابه‎لایِ آن، فضاها و الگوهایِ حاکم بر نظمِ جنسیتی و تأثیر آن بر شکل‎گرفتنِ الگوهای ویژه‎ای از تفریح و سرگرمیِ زنانه را بهتر شناخت. آنچه در این روایت‎ها برجسته می‎شوند موقعیت زنان در یک گفتمانِ جنسیتیِ ویژه است که تحت تأثیر مناسبات اجتماعی و فرهنگیِ جامعه‎ای مردسالار، مذهبی و سنتی، الگویِ ویژه‎ای از تفریح و سرگرمی را پیشِ پای زنان می‎نهاد. این اثر تلاش دارد تا با تکیه بر روش تاریخی و با استفاده از تکنیک توصیفی‌تحلیلی به این سؤال اصلی پاسخ دهد که روایتِ سفرنامه‎ها از الگوهای تفریح زنانه چگونه می‎تواند تأثیر نظمِ جنسیتیِ غالب بر فراگیریِ این نظم‎های تفریحی را نشان دهد؟ دستاورد این پژوهش آن است که سفرنامه‎های دورۀ قاجاریه با ارائۀ‎ روایتی همراه با جزئیات، تفریحِ زنانه و گرایش‎های معطوف به سرگرمیِ زنانه را در زمینه‎ای از مناسباتِ اجتماعی قرار داده‎اند که می‎توان از لابه‎لایِ آن به گفتمان و نظمِ جنسیتیِ غالب و تأثیر آن بر الگوهای ویژۀ‎ تفریح زنانه دست یافت.