جایگاه ازدواج در مسئلۀ تابعیت ایرانیان در عثمانی در دورۀ قاجار (با تکیه بر اسناد آرشیوی)

نویسندگان

1 دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین

2 استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین

doi
10.22034/jiiph.2024.59347.2481
چکیده

مسئلۀ تابعیت از دورۀ قاجار به بعد به دلیل گسترش ارتباطات بین ممالک و کشورها مورد توجه قرار گرفت. در همین راستا یکی از موضوعاتی که موجبات تابعیت افراد را فراهم می‎کرد ازدواج اتباع کشورها با یکدیگر بود. هدف این پژوهش روشن نمودن این بعد از روابط ایران و عثمانی در دورۀ قاجاریه است. این پژوهش با تکیه بر منابع کتابخانه‎ای و اسناد آرشیوی ایران ضمن روشن نمودن موضوع تابعیت و نقش آن در روابط ایران و عثمانی به دنبال پاسخ به این سؤال است که نقش وصلت‌های زناشویی در تابعیت اتباع ایرانی در عثمانی به چه صورت بوده‌است و این نوع وصلت‌ها چه اختلافاتی بین ایران و عثمانی به وجود آورد و واکنش دولت‎های ایران و عثمانی در این مورد چگونه بوده‌است؟ یافته‎های پژوهش نشان می‌دهد در این دوره، به دلیل همسایگی ایران و عثمانی، مراودات بسیار زیادی بین دو دولت وجود داشت و وصلت‎های فراوانی بین افراد شکل می‎گرفت و همین ازدواج‌ها موجبات تابعیت ایرانیان در عثمانی را فراهم می‌کرد. تابعیت از طریق ازدواج باعث ایجاد اختلافاتی مابین ایران و عثمانی شد که همواره ایران سعی در برطرف کردن این مشکلات داشت اما عثمانی چون دارای منافع زیادی بود در این مورد کوتاهی می‌نمود و قوانینی را که در مورد ازدواج از طریق تابعیت تصویب می‌شد اجرا نمی‌کرد.