تجارت ابریشم ایران دورۀ ترکمانان؛ پل ارتباطی با شرق و غرب
نویسندگان
1 دانشیارگروه تاریخ دانشگاه الزهراء تهران
doi
10.22034/jiiph.2023.55349.2409چکیده
دوره ترکمانان آققویونلو از دوران درخشان ایران در ارتباط با حکومتهای منطقه و فرامنطقه بود. این ارتباط، تنها در بعد سیاسی نبود، بلکه تجارت بخش مهمی از سیاست را تشکیل میداد. سیاست در خدمت تجارت بود. موقعیت ایران نیز میانجیگری تجاری بین شرق و غرب را توجیه پذیر میساخت. ابریشم خام یا منسوجات آن، در دوره ترکمانان به عنوان کالای تجاری کلیدی در مناسبات تجاری با غرب وشرق موثر واقع شد. این مقاله، سعی دارد نقش ابریشم و متعلقات آن را به عنوان یک کالای استراتژیک در روابط شرق با غرب مطرح نماید. آگاهیدورۀ ترکمانان آققویونلو از ادوار درخشان ایران در ارتباط با حکومتهای منطقه و فرامنطقه بود. این ارتباط، تنها در بعد سیاسی نبود، بلکه تجارت بخش مهمی از سیاست را تشکیل میداد. سیاست در خدمت تجارت بود. موقعیت ایران نیز میانجیگری تجاری بین شرق و غرب را توجیهپذیر میساخت. ابریشم خام یا منسوجات آن، در دورۀ ترکمانان بهعنوان کالای تجاری کلیدی در مناسبات تجاری با غرب و شرق مؤثر واقع شد. این مقاله سعی دارد نقش ابریشم و متعلقات آن را بهعنوان یک کالای استراتژیک در روابط شرق با غرب مطرح نماید. آگاهی از هیئتهای سیاسی و تجاری آققویونلوها به دربار هند و چین، اهمیت تجارت ابریشم را در نظام بینالمللی آن دوره نشان داد. در این مقاله از ابریشم بهعنوان کانون ارتباط بین شرق و غرب یاد، و سعی شده ردپای آن را در بازارهای بینالمللی کشورهای همسایه بهویژه بورسا و بازارهای داخلی بزرگ تبریز، هرمز، یزد و بغداد پیگیری نماید. این تحقیق نشان میدهد ابریشم یک کالای استراتژیک برای آن دوره بود. ترکمانان آققویونلو این موضوع را بهخوبی درک کردند و میتوان آنان را پیشگام فرارفتن از مناسبات منطقهای و ورود به تجارت جهانی با استفاده از موقعیت میانجی ایران دورۀ اسلامی دانست. بهمنظور اجتناب از بیان روابط سیاسی، سعی شد تحلیلها برمبنای تجارت ابریشم باشد که البته دادهها در این زمینه بسیار محدود است.از هیاتهای سیاسی و تجاری آققویونلوها به دربار هند و چین، اهمیت تجارت ابریشم را در نظام بین المللی آن دوره نشان داد. در این مقاله از ابریشم به عنوان کانون ارتباط بین شرق و غرب یادشده و سعی دارد رد و پای آن را در بازارهای بین المللی کشورهای همسایه بویژه بورسا و بازارهای داخلی بزرگ تبریز، هرمز، یزد و بغداد پیگیری نماید. این تحقیق نشان میدهد ابریشم یک کالای استراتژیک برای آن دوره بود. ترکمانان آققویونلو آن را به خوبی درک کردند و میتوان آنان را پیشگام فرا رفتن از مناسبات منطقه ای و ورود به تجارت جهانی با استفاده از موقعیت میانجی ایران دوره اسلامی دانست. به منظور اجتناب از بیان روابط سیاسی، سعی شد تحلیلها بر مبنای تجارت ابریشم باشدکه البته داده ها در این زمینه بسیار محدود است.